Tentoonstelling Westfaalsch-Niederrijnsche Kunst in Rijksmuseum (1941)

Een expo van de bezetter.

Column nr 504 dd 1 mei 2018

Rond de eerste dagen van Mei zie je in tal van tijdschriften en dagbladen artikelen verschijnen over Joodse onderduikers, de Arbeidseinsatz voor al onze jongens, die in de oorlogsindustrie moesten gaan werken. Een familielid hield er een gehoorstoornis aan over omdat de gezondheidszorg daar niet optimaal was. Bij het overlijden van zijn vader mocht hij naar huis om vervolgens niet meer terug te keren naar de wapenfabriek. Eigen herinneringen gelden het einde van de oorlog, waarbij de boeren geen melk meer mochten leveren. Dus melk ophalen bij de melkfabriek. Tijdens de reis, lopend naar een volgende dorp, dienden we te schuilen in mangaten langs de weg, omdat een Duitse en Engelse jager boven ons in gevecht waren en waarbij een jager uit de lucht werd geschoten. Om in de winter de kachel warm te stoken, werden er buiten het dorp clandestien bomen gekapt in de nacht en een klooster werd gebruikt om wapens van de ondergrondse te verbergen. Veel was er niet meer te koop, maar de ruilhandel was levendig en alle levensmiddelen waren op de bon als een vorm van rantsoennering. Geen honger geleden en de ongemakken konden worden opgelost.
Totaal geen weet van die Jodenvervolging en als je Westerbork hebt bezocht of Yad Vasem in Jerusalem raak je onder de indruk van dat tastbare leed en ben je een tijd stil, als je al die namen van kinderen in Yad Vasem hoort aflezen. Het gaat je verstand te boven.

Seys Inquart bij de openingsspeech in het Rijks in 1941 bij de opening van de echte Arische Kunst ( bron : 100 jaar Rijksmuseum 1885-1985)  In lichte kleding eerste rij Anton Mussert, verder Duitse officieren 

Kunst heeft in een oorlog het ook al te verduren. Het Nazi regiem hield er bijzondere ideeën op na en veel kunst uit die tijd werd als Entartet  beschouwd, als geen echte Nazi kunst.  Schilderijen werden verbrand of op andere wijze vernietigd. Van die Nazi kunst volgen enige indrukken. Allereerst ziet u een foto van Seys Inquart die in 1941 zijn gehoor, waaronder Mussert en hooggeplaatste officieren toespreekt in het Rijksmuseum bij gelegenheid van de opening van de expo Westfaalsch-Niederrijnsche Kunst. Enkele pagina's voor in de catalogus zijn verwijderd, dat zal te maken gehad hebben met het feit dat deze mensen Duitsgezind waren.

Comité van aanbeveling, dat voor in de catalogus staat.

Joss Roewer :Madchen mit Spiegel, voorstelling uit catalogus

Voorwoord Seys  Inquart met handtekening

Afbeelding uit catalogus

Witte omslag van catalogus met Swastika en Duitse adelaar

Zo ging de bezetter om met het Rijksmuseum, dat ze voor een groot gedeelte leeg aantroffen. We dienen deze oorlogstijd levendig te houden om onze jeugd bewust te maken, dat vrijheid niet vanzelfsprekend is. Enige generaties terug moesten alle jongens nog verplicht in militaire dienst, omdat die tijd met Russische dreiging en Berlijnse Muur het koude oorlogskarakter had. Nu zal men de jongeren moeten zeggen, dat vele jongens uit Canada, VS, Engeland, Polen hebben meegevochten om een vrij Europa met NATO  te realiseren. Met zijn allen moeten wij deze vrijheid koesteren en niet laten overwoekeren door mensen die uit andere culturen soms brutaal zich in ons vrije land vestigen zonder zich te willen aanpassen. Onze democratie is tolerant tot aan bepaalde grenzen. Kunstboeken, lezingen, adviezen, taxaties, rondleidingen , essays, contact via deze blog

drs jjj artes admirans

Hoe alle kunstschatten van de musea de oorlog overleefden ?

Kunst in de schuilkelders van H.P. Baard

column nr 503 dd 24 april 2018

Alle jaren rond deze tijd verschijnen in het Noordhollands Dagblad verhalen over de de schuilplaatsen van de Nachtwacht en alle andere werken die van uit de musea in Amsterdam naar het Noorden van de Provincie met name in het westelijk deel van West Friesland werden getransporteerd. Dat begon al voor het uitbreken van de oorlog in 1940 en in 1939 was men volop bezig de kunstschatten te verhuizen. We mogen de mensen die dat hebben geregeld, wel erg dankbaar zijn, want in een oorlog hebben veroveraars het altijd gemunt op het verwerven van de kunstschatten van de veroverde landen en architect Speer had immers al een opdracht van Hitler gekregen om een megalomaan groot museum te ontwerpen en te bouwen in de buurt van München.  Er is veel geroofd en er is ook alweer veel teruggekomen, maar er lopen nog steeds procedures. Ook de Russen hebben veel kunst geroofd en in het Bode museum in Berlijn heb je nog steeds een kabinet, waar kleine schilderijen van Franse impressionisten hangen van kunstliefhebbers uit Parijs, die door militairen in opdracht van hun  meerdere mee moesten nemen naar Berlijn, maar de opdracht gevende officieren hebben de werken nooit opgehaald. De Duitse soldaten hadden zich bij thuiskomst  gewend tot de bisschop van Maagdenburg, die adviseerde deze gestolen kunst in het Bode Museum in Berlijn op te hangen met de vermelding dat het gestolen kunst van Joden uit Parijs was. De  officieren gaven niet thuis. Het werd hen te heet onder de voeten na het verlies van de oorlog.

Nu terug naar deze streek. De verhalen dat de Nachtwacht van Medemblik naar Winkel op doorreis naar Heemskerk kloppen volgens het boek van de directeur van het Frans Hals museum te Haarlem.  Een nacht opgeslagen in Winkel in de Bosstraat bij het pand van Halbertsma en dat het grote schilderij niet naar binnen kon, is een feit, omdat het raamwerk te hoog was en bij de schuilkelder in Heemskerk heeft men de Nachtwacht uit het frame gehaald omdat het daar ook niet naar binnen kon.
Hieronder enige foto's van het boek van H.P. Baard

opslag kunst in school te Winkel

opslag in school te Winkel

Het naar beneden laten en opladen van de Nachtwacht op transport naar Medemblik met een lage glaswagen.

Nog enige passages uit het boek van Baard op pagina 22/23  Ïn de rij van Noordhollandse dorpen waarvan vele namen voordien een vagen klank voor ons hadden, werden De Rijp. Stompetoren, Oterleek, Hoogwoud, Westwoud en Binnenwijzend  een eerste toevlucht ""  en  op pagina 23, "De Nachtwacht en andere schuttersstukken  werden ondergebracht in de ridderzaal van kasteel Radboud  te Medemblik . Het overige  werd verdeeld, over de gymnastieklokalen van scholen in Wieringerwerf, Winkel, Lutjewinkel, Barsingerhorn en Schagerbrug.  Kortom deze regio heeft  derhalve een belangrijke rol gespeeld in d continuïteit ons nationale kunstbezit. De keuze van deze regio zal zeker te maken gehad hebben met de afstand van Amsterdam naar West-Friesland en  het zeker voor de Duitsers onbekende platteland. Overigens hadden de Fransen in Parijs alle schatten van het Louvre ook getransporteerd  naar de regio dat Niet Duits was en met succes, want alle kunstschatten waren daar veilig. Saillante bijkomstigheid : Op een boekenmarkt werd een tentoonstellingsgids verworven van een expositie van Duitse kunst in het toenmalige lege Rijksmuseum in  Amsterdam. Beschermheer was  Dr . Seys -Inquart  Rijkscommissaris  Rijksminister en georganiseerd door het Kunstmuseum van de stad Hagen in Westfalen in samenwerking met de Nederlandsch-Duitsche Kultuurgemeenschap.  En ja, de catalogus opent met een buste van  Adolf Hilter onder de naam  Der Fuhrer, een ontwerp van Albert Mazotti. 

Dat waren bijzondere tijden en Kunst heeft in een oorlog het altijd zwaar te verduren, maar we mogen blij zijn met het voortvarende beleid van de Amsterdamse kunstbeheerders die alles op tijd in veiligheid stelden. Kunstboeken, lezingen, adviezen, rondleidingen, essays, taxaties, contact via deze blog

drs jjj artes admirans

Piet Klaasse en jazz

Tekenaar Klaasse had zo zijn eigen onderwerpen.

Column nr 502 dd. 18 april 2018

Paarden, religieuze joden met gebedsdoeken en riemen, portretten en jazz trompettisten. Dat waren voor hem geliefde onderwerpen. Van de verkoop van zijn werk kon hij nog niet leven, maar met zijn tekenlessen erbij kon hij goed in zijn onderhoud voorzien. In 1976 was hij begonnen portretten te maken van jazz musici tijdens het Laren Jazz Festival. In de muziekwereld neemt de Jazz een aparte plaats in om zijn bijzondere karakter. New Orleans in de VS is de jazz stad van Amerika en wellicht wel van de gehele wereld. Het is Afro-Amerikaanse muziek, die veel door de inwoners van  N.Orleans wordt gespeeld en in ons land is het North Sea Festival, tegenwoordig in Rotterdam heel bekend. Veel tekst wordt hier niet aan toegevoegd, De beelden van Piet Klaasse spreken voor zich

Valerie Wellington en Billy Branch

Bernhard Upsen,  Chris White, Leroy Vinniger,  Major Holly

Nicl  Vollebregt

Sarah Vaughan

Ray Charles aan de piano

Veel instrumenten en veel vocalisten heb je nodig om jazz te kunnen spelen en uiteraard de kennis van de jazz zelf. Als Nederlandse jazz zangeres was Rita Reys erg bekend, maar Nederland kent tal van goede jazz musici.  De afbeeldingen komen uit het boek Jam Session van  Piet Klaasse. De keuze van de tekeningen zijn door uw scribent gekozen en als u alle afbeeldingen wilt zien, wellicht dat u het ergens nog tweedehands op de kop kunt tikken. Succes daarmee. Kunstboeken, lezingen, adviezen, taxaties. essays, rondleidingen, u mag me via deze blog benaderen

drs jjj artes admirans 

Vele minder bekende soorten kunst

De bekende tekenaar Piet Klaasse ( 1918-2001)
Column nr 501 dd 11 april 2018

Vallen striptekeningen onder kunst. Fokke en Sukke bijvoorbeeld of Piet Kruijssen. Je bent geneigd dat niet te doen, maar kunstig is het wel en de categorie zal wel door de wetenschappers onder de rubriek kunstnijverheid terechtkomen. Anders is het met etsen, litho's en tekeningen. Voor de etsen van Rembrandt - en dat weet u- worden pittige bedragen gevraagd en omdat van een plaat, veel exemplaren kunnen worden afgedrukt, zijn er bijgevolg veel in omloop. En dat scheelt het of je een afdruk hebt van de eerste staat of van de tweede of de derde en ook uiteraard of hij er 10 of 20 of 50 heeft afgedrukt. 
Vele jaren geleden reden we op de tweede paasdag de Friese Wouden route. Interessant om deze streek te verkennen en een bordje galerie deed ons belanden in Donkerbroek. In een boerderij dat een ex directeur van de Amsterdamse  Bank in Alkmaar had verworden vond je op de oude koegang van de boerderij veel tekeningen  van tekenaar en aquarellist Piet Klaasse. Hij illustreerde veel boeken als De tram is geel en Het gras is groen voor de kinderboekenweek en Sagen en Legenden van de Lage Landen in samenwerking  met Eelke de Jong.. In 1973 verscheen zijn grote paardenboek Concours Hippographique . Piet Klaasse gaf les

Piet Klaasse, drie Urkers kijken uit op de Zuiderzee

aan de Rietveld Academie te Amsterdam en was een begenadigd tekenaar. Hierboven en hieronder er ziet u enige afbeeldingen van enkele van zijn tekeningen. In Donkerbroek hingen veel paardenstudies en de nadruk van de expositie lag op tekeningen van  portretten van Joodse Orthodoxe gelovigen met gebedsmantels om, zoals hij die had geportretteerd tijdens zijn reis naar Jerusalem. 

Piet Klaasse, oma met kap is bezig met handwerk

Piet Klaasse, enige paardenstudies en mannen portret

Als je zo fantastisch kunt tekenen, dan bestaan er geen twijfels of dat nu wel/niet kunst is. Het is tekenkunst in optima forma  en dan komen de galeries die graag jouw werk willen exposeren. Natuurlijk spreken schilderijen meer aan en als je directeur van Singer Laren, dan heb je een topdag als je een hele collectie Els Blokker schilderijen als schenking in de schoot geworpen krijgt en eerder al schonk Renee  Smithuis veel schilderijen uit de omgeving van Alkmaar aan Singer Laren en die hadden feitelijk terecht moeten komen in Museum Kranenburgh  te Bergen. Maar ja, als je als kunstverzamelaar niet on speaking terms bent met de leiding van een museum, kunnen er wel onverwachte dingen gebeuren. Kunstboeken, lezingen, adviezen, taxaties, rondleidingen, essays, gaarne contact via deze blog

drsjjj artes admirans

Een terugblik bij column nr 500

Belofte na 10 jaar nagekomen

Column nr 500 dd 5 april 2018

Of alle columns nog zijn te achterhalen? Ja, ze staan ergens nog bij come to me.nl, maar dikwijls achter gesloten websites, die niet meer openbaar zijn. In 2007 afgestudeerd op een scriptie, waarvan u hieronder de cover vindt. De scriptie is te vinden in de leeszaak van de bibliotheek van het hoofdgebouw van de VU op de elfde etage onder de titel Joodse kunst bij Jozef Israëls

Artikel NHD, september 2007

Foto in het Noordhollands Dagblad, genomen in Museum OpZeeLand in Kolhorn

Cover van scriptie
Ruwweg door die 500 columns gelopen. Columns zijn altijd korte vluchtige mijmeringen die iets zeggen over iemands visie, gedachten spinsels. etc. Waar lagen de accenten in die 10 jaar. Op de diverse musea, 44 columns, op Vincent van Gogh, 28 columns, Op het impressionisme ( 13),  Rembrandt (6)  Italiaanse  Renaissance (6)  Gotische bouwkunst (4) Jozef Israëls ( 4) Mondriaan (4) Harrie Kuijten (4) Jan Sluijters (4) Stadsgezichten (4)Verder op tal van lokale kunstmanifestaties.. Juist vandaag werd er een mail ontvangen van iemand die zich bezig houdt met de grachtenpanden in Amsterdam. Mijn essay voor Architectuur behandelde het pand Keizersgracht 412, dat toen het ICT bedrijf Lost Boys herbergde. Betrokkene was op zoek naar interieurfoto's., maar mijn foto's handelden over de architectuur van het voorfront en het prachtige koetshuis. Alle bouwkundige details zijn in dat essay besproken. Bijzonder dat betrokkene mij op het spoor kwam. 
De zevenjarige studie bracht een grote vloed van columns op Internet. Vervolgens nog een groot aantal lezingen gegeven en artikelen over kunst gepubliceerd in onder andere Historische West Friesland  en voor het Jaarboek van het Westfries Genootschap. Voor dat Genootschap werd een lezing gegeven over de regionale schilders Dirk Breed en Jan Pieter Pool. De columns gaan door Deo Volente, bij goede conditie en gezondheid. De VU studie was een groot goed. 
Kunstboeken, lezingen, adviezen, taxaties, rondleidingen, essays etc. contact via deze blog
drsjjj artes admirans

Het succes van de Passion

Middeleeuwse afbeelding van miniatuur uit het psalter van Koning Lodewijk de VIII en koningin  Blanche of Castille Afbeelding afkomstig uit boek Codices Illustres inake wereldberoemde handgemaakte manusscripten

Column nr 499 dd 28 maart 2018
Terwijl in de talkshow van DWDD van  Matthijs van Nieuwkerk van dinsdag 27 maart j.l. breed werd gebrainstormd of we in een nieuwe tijd terechtgekomen zijn vanwege het thema van het lied Times are changing, zoals  de jaren zestig van de vorige eeuw dat ook was, wordt er donderdag een groot spektakel opgevoerd onder de naam Passion , in de Bijlmer.  In de musical wordt  op grootste wijze met hedendaagse grote zangsterren het lijden van Christus van meer dan 2000 jaar geleden  herdacht. Nee, de tijd staat niet stil, maar de verbeelde gebeurtenis heeft een dermate grote impact gehad dat deze heden ten dage voortleeft in tal van godsdienstige stromingen en dat mag je wel opmerkelijk noemen. Een gehele week wordt die gebeurtenis in het jaar 33 herdacht in vieringen en een spektakelstuk.De afbeelding die u hieronder ziet is uit de Middeleeuwen uit het jaar 1230

Afbeelding van kruisdood van Christus uit het psalter van koning Lodewijks de achtste en koningin  Blanche of Castile 1230. Het psalterboek was aanvankelijk eigendom van Sint Chapelle, maar tijdens de Franse revolutie werd het overgedragen aan de Bibliotheque D" Arsenal in Paris en werd zo behouden.

De afbeelding boven laat Christus aan het kruis zien met Johannes en Maria aan weerszijden en boven de gekruisigde Christus de afbeeldingen van zon en maan. In de onderste cirkel zien wij de kruisafname eveneens weer met dezelfde figuren. In de middelste zijcirkel zien wij een vrouwfiguur die het symbool is van de kerk met de Jacobstaf  in haar rechterhand en een kelk in haar linkerhand. De kelk is het symbool van de eucharistieviering als herinnering aan de kruisdood. In de rechterzijcirkel  zien wij een vrouwspersoon met gebogen hoofd en gebroken lans en de  vallende stenen tafels van de wet van Mozes, een personificatie van het jodendom. In de middeleeuwse opvatting was het joodse geloof afgedaan, omdat de wet in de ogen van de christenen zijn voltooiing kreeg met de komst van Christus, als de grote Verlosser en zoon van God.  Dat laatste was niet zo in de ogen van de joden, die tot op de dag van vandaag nog steeds uitzien naar de grote profeet en verlosser. Kortom deze afbeelding past in dit tijdsbestek waarin wereldwijd zijn kruisdood wordt herdacht.  Op een geheel andere wijze werd eenieder die woont in de regio  Alkmaar geconfronteerd met een andere tragische dood, een gewelddadige dood op de kunstkenner Jochem Schuijt, uitgever van de kunstbladen Palet en Atelier. Met Jochem veel contact gehad omdat met hem een kunstproject werd opgezet, dat nog niet is afgerond. Een tragische en onbegrijpelijke dood, die nog wordt gerechercheerd op aanleiding en uitvoering. Jochem was in de omgang een prettig mens, hield van de kunst en het leven, speelde accordeon en piano en zette met het kunstblad Palet, de traditie voort, die zijn vader was begonnen. Qua redactie had hij de leiding overgedragen aan de kunstenaar Eric Beets, die samen met andere redacteuren een fraai kunstblad op de markt brengt. Grote kunstkenner ook, met een grote voorliefde voor de realisten. Dat hij moge rusten in vrede. Een verlies voor de stad Alkmaar en de kunstwereld. Velen met mij zijn aangeslagen door deze tragische gebeurtenis in Alkmaar waar Jochem een appartement had in de Limmerhoek, een nieuw stadsgedeelte van Alkmaar. Maar het leven gaat door en vanaf deze plaats wens ik de familie Schuijt en allen die hem dierbaar waren, heel veel sterkte toe. 

Bent U geinteresseerd in kunstboeken, lezingen, adviezen inzake kunst, taxaties of rondleidingen, u mag mij via deze column benaderen. Met vriendelijke groet

drs jjj, artes admirans

Nog een keer Carel Willink

                      Carel Willink, Bosrand met ruïne, 1939, olieverf op doek, 58 x 74 cm kasteel Ruurlo,                            foto drs j.j.jong




Kunstschilder en visionair
Column nr 498  dd  19 maart 2018
Kan je zijn kunst waarderen, begrijpen ? Daar is wat studie voor nodig. En toevalligerwijs komt dat op je pad, omdat in een museum niet ver van je woonplaats veel werk van hem te zien is en dat de VU uit Amsterdam veel onderzoek deed en bezig was met het opzetten van een bestandscatalogus.  De docenten waren er ook bij betrokken en hadden contact met  Scheringa en met de directeur Emily Ansenk. Een andere docent had er niet zoveel mee, zei ze, toen we met een groep studenten naar Utrecht reisden om een bezoek te brengen aan het Centraal Museum te Utrecht om daar kennis te maken met de Rietveld collectie en andere avant-gardisten. De eerste kennismaking met Carel Willink was al ver voordat de studie KGS aan de Vu werd begonnen. Een collega in Halfweg bij de BAM had mij een boek over deze schilder gegeven, dat als relatiegeschenk aan het bedrijf was geschonken. Zij wist dat mijn interesse bij de kunst lag. Het boek -fraai vorm gegeven- werd door oudste zoon erg gewaardeerd en in een vrijgevige bui werd het hem gegeven. Er wordt wel weer een nieuw exemplaar gevonden op een boekenmarkt of een tweedehands boekenwinkel. Gelukkigerwijs werd er weer eentje ontdekt en aangeschaft.
Carel Willink ( 1900-1983) valt op door zijn verscheidenheid in werk en de hoeveelheid werken die werden geproduceerd.. Zijn vader had een garagebedrijf in Amsterdam en zag die artistieke aandrang van zijn zoon niet zo zitten. Na zijn HBS ging hij dan ook op advies van zijn ouders bouwkunde studeren in Delft, maar dat werd niets. Hij schreef een brief naar zijn ouders en wilde echt kunstschilder worden, Zijn vader ging overstag en wilde zijn studie aan de Kunstacademie van  Düsseldorf  wel betalen, maar hij werd daar afgewezen. Men vond hem te  modern. Een poging om op de Staatliche Hochschule te Berlijn te gaan studeren kapte af omdat zijn vader die kosten te hoog vond. Hij ging zijn vak verder verdiepen bij de vrije tekenschool van Hans Baluschek in Berlijn. Daar leerde hij veel en voelde zich thuis. Hij werd in 1922 lid van de schildersgroep de Novembergruppe. n In 1924 kwam hij terug naar Amsterdam met alles wat hij had gemaakt en exposeerde in Gebouw Huystee en vervolgens vele jaren achtereen in Stedelijk Museum Amsterdam, van 1924 jaarljks tot en met 1929. Het begin van een eindeloze reeks exposities.  Wat indrukken van zijn  werken

Carel Willink, portret van Wilma, olieverf op doek, 112 x 80 cm, 1952

A.C. Willink, zelfportret, olieverf op doek, 60 x41 cm, 1926 Stedelijk Museum Amsterdam 

A. C. Willink, Zeppelin, olieverf op doek,, 1933, 75 x 100 cm, voormalige Scheringa collectie nu Museum More, Gorssel

A.C. Willink, De zilveren bruiloft, 1924,  olieverf op doek 170 x 190 cm.

Enige indrukken van het werk van deze bijzondere Nederlandse schilder. In het produceren van zelfportretten kan hij Vincent van Gogh naar de kroon steken.  Verder schilderde hij in 1945 Het meisje in renaissance kostuum met schaapje., Tijdens de VU studie bezochten wij de ING collectie in Amstelveen, een prachtig gebouw en als je daar dan binnenkomt, sta je meteen pal voor dat meisje. Je kunt je ogen er niet van afhouden en gebiologeerd  stond je tien minuten te kijken naar dat fraaie werk met al  die bijzondere kleren. Een bijzondere Nederlandse schilder, maar zonder hype en dat is prima. Kunstboeken, lezingen, rondleidingen, adviezen, essays. U mag mij via deze blog benaderen

drs jjj artes admirans