De vrouw als geheim : uit Beeldenstorm Henk van Os

De vrouw als geheim

Column nr 404 dd 1 april 2016

Geen aprilgrap, Het heeft allemaal te maken met een boek wat in mijn bezit kwam over een beschrijving van Henk van Os als kunsthistoricus. Zijn vele publicaties en TV optreden maakten hem tot een BNer net als professor Ernst van de Wetering van het Rembrandt Research project. In mijn boekenverzameling moest een boekje staan van Henk van Os. Het is dan altijd even zoeken, maar na een minuut of tien vind je dan op een plek, die je net niet verwacht. Je gaat lezen en aangezien ik in Belgie drie jaar heb gestudeerd, boeide me dat verhaal over die feestende Belgen. Die volksaard klopt best, maar de hoofdstad Brussel is een Europees conglomeraat vanwege de EU en de stad zelf kent getto's en achterstandswijken, die anno 2016 broeinesten van terreur zijn en of je het wilt of niet, je dient ze uit te kammen en het rapaille vast te zetten. Het zevende essay ging over de Belgen, terwijl het eerste essay over het hoofd was gezien en eigenlijk nog veel boeiender was. Op de VU werd ik een keer uitgemaakt voor een seksist door een collega-studente. Sloeg nergens op. Het was naar aanleiding van een opmerking  over de redactieraad van Kunstlicht, waar ik betoogde dat er tussen mannen ook goede redacteuren zaten, maar de studente interpreteerde als alsof dames geen goede redactrices kunnen zijn en dat was wel een bijzondere vreemde interpretatie. 
De vrouw als geheim. Ook dat vraagt om verdere  uitleg. Het gaat natuurlijk niet om alle facetten van het vrouw zijn als verleidingstactieken, passie, afgunst, jaloezie, prostitutie, maîtresse etc. Nee, het gaat om het ondoordringbare gelaat van de Mona Lisa in het Louvre in Parijs of het Portret van Marguerite Mons van de Belgische schilder Theo van Rijsselberghe uit 1886,  De vader van Marguerite was beslist niet blij met het schilderij van zijn dochtertje.Die vader wilde een conventioneel en serieus schilderij van zijn dochter / Van Rijsselberghe was er juist blij mee omdat het portret wat raadselachtigheid, schoonheid en geheimzinnigheid uitstraalt. Later zou Van Rijsselberghe een portret maken dat meer bij de opdracht van vader Mons lag.
Hieronder de beide portrtten van Da Vinci en Rijsselberghe

Theo van Rijsselberghe, Portret van Marguerite Mons, 1886, olieverf op oek, 90.5 x 70.5 cm, Museum voor Schone Kunsten, Gent 

Leonardo da Vinci,Mona Lisa, olieverf op doek, 77 x 53. cm , Louvre Parijs

Opvallend bij deze beide portretten zijn de afmetingen. Het werk van Da Vinci is behoorlijk kleiner als dat van Marguerite. Andere opvallende zaak dat de Mona Lisa wereldberoemd is en door miljoenen bezoekers al is bewonderd en het in inderdaad zo, van welke kant je het schilderij ook bekijkt,ze blijft altijd naar jou kijken en dat is echt geen 1 april mop. Deze week werd ik verrast door iemand die iets vroeg over een column die ik als nr 268 op 28 augustus 2013 had geschreven over Edvard Munch. Het was even zoeken naar de column en naar het boek, maar ik heb een passend antwoord kunnen geven en als desbetreffende volger zijn essay over Munch heeft geschreven en van de schrijver een kopie krijg, wordt daar zeker aandacht aan besteed. Het voorjaar gaat kriebelen en we willen op stap om te genieten van de ontluikende natuur, de bollen en bloeiende struiken en de eerste blaadjes aan de bomen. De natuur lacht ons toe. Kunstboeken, lezingen, essays, adviezen, rondleidingen etc. reageren via deze blog

drsjjj, artes admirans

Hollandse Meesters uit Amerika

Hollandse Meesters uit Amerika, expositie in  Mauritshuis Den Haag 1990/1991

Column nr 403 dd 24 maart 2016

Alweer 16 jaar geleden bezochten wij deze expositie in Den Haag in het Mauritshuis. Het was kerstvakantie en dus tijd om je cultureel op te laden en in die tijd was een studie kunstgeschiedenis ( VU 2000-2007) in de verste verte nog niet aan de orde, opgeslorpt toentertijd door werk en allerlei andere beslommeringen. Bijzonder was dat minister Wim Kok met echtgenote eveneens de expositie bezocht. Later zagen wij premier Kok met echtgenote nog eens wandelen in ons dorp waar hij verbleef in een vakantiewoning van kennissen .Dit dorp dat zich nu onderscheidt als bolwerk en kraamkamer  voor het goede handbal. Twee handbalinternationals die hier haar eerste opleiding kregen gaan nu naar Rio. De keepster en een verdedigster leerden de sport in dit kleine dorp. Nu is het een speelbal van de overheid en zal het dorp ontsierd worden door een groot trafostation, dat energie door de noordkop gaat jagen.. Je ratio zegt dat een dergelijke voorziening noodzakelijk is, maar de plaatsbepaling is slecht omdat het dicht tegen het dorp gebouwd wordt. 
Terug naar de expositie. 

Johannes Vermeer, brief schrijvend meisje, 1666, olieverf op doek, 45 x 40 cm, National Gallery of Art Washington

Johannes  Vermeer, Vrouw met waterkan, 1664, olieverf op doek Metropolitan Museum of Arts, New York, door Henry Marquand in 1887 gekocht in Parijs en later aan museum geschonken.

Onderstaand schilderij was niet te zien op de expositie, wel het brief schrijvend meisje in kleur hierboven. De Amerikanen zijn echt grote liefhebbers van Vermeer, want van het kleine oeuvre van deze Delftse schilder ( 41 in totaal) hangen er maar liefst 8 in Amerika en eerder schreef ik al over het interessante essay van kunsthistoricus Kees Kaldenbach, dat in  Amerika veel weerklank vond.

Om u enige indrukken te geven van werken die in Amerikaanse musea hangen, hier alleen even de high lights.

1. Johannes Vermeer, zie boven, briefschrijvend meisje. Johannes Vermeer was een zoon van een Vlaamse vader, een zijdeverver, die naar Delft was getrokken. Leermeester van Johannes Vermeer was vermoedelijk Leonard Bramer. Uit zijn  huwelijk met Catharina Bolnes werden vijftien kinderen geboren, waarvan er vier jong stierven.  De meeste bekende werken in ons land zijn : Gezicht op Delft en Straatje van Vermeer.

2. Ferdinand Bol, Jongeman met zwaard, 1645, olieverf op doek, 81 x 55 cm, The Dayton Art Institute, Dayton,.Ohio

3. Hendrick ter Brugghen, Schrijvende man bij kaarslicht, olieverf op doek, 66 x 53, Northhampton Smith College Museum of Art.  Deze aankoop werd gedaan zuiver om educatieve doeleinden om studenten wegwijs te maken in het vak van de kunstgeschiedenis en die lag toch voor een gedeelte in de Gouden Eeuw in Nederland. Ter Brugghen schilderde onder meer een buitengewoon boeiend schilderij onder de titel ongelovige Thomas.

4  Jan  Van Goyen, Gezicht op Rhenen, olieverf op doek, 101 x 136 cm, The Corcoran Gallery of Art  Washington

5. Frans Hals, talloze portretten, zoals je van deze veel aantreft in het Frans Hals museum in Haarlem

6. Vier schilderijen van Rembrandt van Rijn

a. Portret van Joris de Gaulerij, San Francisco, The fine arts museum,

b. . Portret van vrouw die opstaat,  The Taft Museum , Cincinnati Ohio

c. Portret van zittende vrouwe, Metropolitan Museum of Arts, New York

d. Portret van Jonge Man, National Gallery, Washington.

Of u hiermede nu een goed beeld kunst scheppen van Hollandse Meesters uit Amerika, ja, 

dat zal voor U wel moeilijk zijn. Daarom hier de titel van de uitgegeven catalogus toentertijd zodat u wellicht deze nog kunt aanschaffen. Het is een lijvig, niet handzaam exemplaar met mooie afbeeldingen. De titel luidt :Hollandse Meesters uit Amerika, Uitgever Waanders Zwolle  Eindredactie Rieke van Leeuwen, Samenstelling tentoonstelling Hans R. Hoetink, zes essays van diverse schrijvers. Geniet van alle mooie en boeiende aangelegenheden in uw leven, koester alle kleine momenten van gelukkige beleving en al het goede dat U ten deel valt. Gewelddadige krachten willen onze way of life verstoren, dat gebeurde vorig jaar in Parijs en afgelopen maandag 21 maart a.s in de Europese hoofdstad Brussel. Alle nabestaande en gewonden wensen wij kracht en herstel toe en het kwaad zal nummer zegevieren. Kunstboeken, lezingen, essays, adviezen, taxaties, rondleidingen. reageren?  via deze blog svp

jjj artes admirans

Wat Belgen beter kunnen volgens Henk van Os

Columns nr 402 dd 18 maart 2016

Enige werken van Gustave de Smet

Het vele vrijwilligerswerk noopte me een gesteld onderwerp Hollandse Meesters in Amerika tot later datum uit te stellen omdat het meer studie vergt. Met name is het de bedoeling het verschijnsel toe te lichten dat de Amerikaanse universiteiten grote belangrijke kunstcollecties aanlegden.. Enerzijds om wetenschappelijk onderzoek te doen, maar wellicht veel meer uit pedagogisch oogpunt om studenten met kunst  laten kennismaken. U houdt het tegoed, maar dat kan enkele weken in beslag nemen vanwege muziekuitvoeringen etc. etc.
Daarom nu maar eerst een luchtiger onderwerp, gemakkelijker te schrijven en te becommentariëren.

Gustave de Smet het goede huis en dorpskermis, 1917/1931/32 olieverf op doek, Museum voor Schone kunsten, Gent 

Vlaamse kunst, zo betoogt Henk van Os in zijn boekje Beeldenstorm op pagina 35 gaat vaak over feest, wel vaker dan in de Nederlandse kunst{............ }  Opvallend is dat de kunstenaar de folkloristische sfeer, die bij de kermis hoort, ook tot uitdrukking brengt in de stijl, waarin hij schilderde bijna alsof hij koekplanken aan het maken is. De Smet geeft zijn schilderijen geen diepte., dat vond hij veel te deftige kunst. Het resultaat is een heel vlak beeld, wat het schilderij iets essentieels , iets affiche-achtigs geeft. In het onderste schilderij ( zie boven)  zie je dat de vlaggen uithangen en, de mensen gaan de straat op. De Smet schildert een kinderlijk getekende mensenmenigte , heel vlak op het beeld geprojecteerd.. Iets dat moet lijken op een affiche.

In de collectie van het Scheringa museum waren veel Vlaamse schilders te bewonderen. De buitenlandse werken zijn op veilingen verkocht. De andere Nederlandse schilderijen zijn te bewonderen in het museum van de heer Melchers te Goor en zijn Willinks wil hij in  een kasteel tentoonstellen. Jammer dat Scheringa niet zoveel geld had als de miljonair Melchers. Veel mensen, zeker in deze regio, missen het museum in Spanbroek. Geniet derhalve van de kunst die wel in deze regio te zien is. Wesfries Museum Hoorn, Zuiderzee Museum Enkhuizen, Stedelijk Alkmaar en Kranenburgh in Bergen. Daar kunt u volop genieten. Kunstboeken, lezingen, essays, taxaties, adviezen etc.  Reageren ? Via deze blog

drs  jjj artes admirans

drsjjj. artes admirans

De beroemde glas in lood ramen van de kathedraal Chartres

Kathedraal Chartres wereldberoemd om de GLAS IN LOOD RAMEN

Column nr 401`dd 11 maart 2016

Eenmaal als besloten is om een column te schrijven, duikt er spontaan altijd wel een onderwerp op uit de actualiteit of  leidt een goed boek over kunst van de negentiende eeuw dat je aanzet tot het schrijven van een column. Schrijven over de Tefaf in Maastricht. In mijn bezit een fraaie catalogus uit 1996, maar ja, die is twintig jaar oud en twintig jaar later is organisatie en aanbod totaal verandert en dan schrijf je toch teveel Ins blaue hinein. Over de Jeroen Bosch expositie in Den Bosch misschien?  Nee, wel gediscussieerd met een conceptueel kunstenaar, die het werk bewonderde, omdat hij vond dat Jeroen Bosch in dat tijdsbeeld alle ruimte had om te schilderen zoals hij schilderde en dat was inderdaad best baanbrekend. Mijn antwoord was daarop, dat een vooroordeel mij danig dwarszit en dat de manier van schilderen met demonen en allerlei andere afschrikwekkende wezens teveel was ingegeven door het middeleeuwse denken van hel en verdoemenis en dat de machtige Kerk de schrikbeelden heeft gebruikt om alle gelovigen in het gareel te houden. Let wel, een vooroordeel van mij en U mag er echt het zijne van denken. Bosch heeft ook andere meer neutrale werken gemaakt, maar toch blijft dat schrikbeeld hangen. Ja maar, werpt u op, die gotische kathedralen met al die monsters heb je wel hoog in het vaandel. Dat klopt, maar die zijn ondergeschikt aan de beroemde architectuur en vallen veel minder op. Maar dit betoog wil beslist niet u ervan af houden naar Den Bosch af te reizen en dan bent u in gezelschap van de andere 200 duizend mensen die deze uniek expositie al hebben bezocht en deze is uniek, omdat nimmer zoveel werken van deze middeleeuwse schilder tegelijk te zien zijn. Maar dit onderwerp had ik dus niet gekozen, evenmin de Tefaf. Waarom nu dan de kathedraal van Chartres?  Omdat toevalligerwijs een boek opviel, dat ik ooit een keer kreeg van een goede kennis, Piet Steur uit Schagen. Piet speelde tennis in ons dorp, omdat de benen in Schagen vol waren, was gymleraar en zong een tijdje bij een gregoriaans koor in Wognum. In verband met een studie om diaken te worden ging hij studeren op de Tiltenberg in Vogelenzang en werkt nu als diaken. in Schagen. Tijdens zijn studie had hij veel boeken aangeschaft als studie-onderdeel onder te titel Mystiek in Frankrijk.. Hij had daar verder geen interesse meer in en aangezien hij wist dat ik veel met kunst had, vroeg hij mij of ik die boeken wilde hebben. Ja, zei ik, maar werden in mijn boekenkast op een niet opvallende plaats neergezet. Daar liep ik deze week tegenaan en gezien binnenkort liturgisch de Goede Week wordt gevierd met herdenking van het lijden van Christus met Matheus Passion, Passie etc. etc. leek het me een goed idee aandacht te besteden aan deze ramen. De tweede afbeelding verbeeld ook de kruisdood van Christus. Al heel veel jaren terug, voor de studie kunstgeschiedenis aan de VU ( 2000-2007) was onze vakantiebestemming de kathedralen in Amiens en Chartres. In Chartres beleef je de romantiek van die prachtige ramen het meest als er volop zon schijnt. Die dag was het wel minder, maar niettemin was het de moeite waard om ligging, architectuur etc. te beleven.   In het rijtje paste natuurlijk ook de kathedraal van Rouen, die door Monet talloze malen was geschilderd. Helaas hadden wij pech, deze werd verbouwd en we konden er niet in. Echter de bezoeken aan  Amiens en Chartres maakte alles goed. In Amiens zijn we vanuit ons vakantieadres nog 's avond teruggereden naar Amiens om een lichtbeeldshow te zien op de witte muren van de kathedraal van de enorme brand in de kathedraal heel lang geleden. Dat was indrukwekkend.  Dus mocht u een keer in die omgeving komen, dan is het raadzaam deze beroemde kathedraal in uw program op te nemen. Als het om gotische kerkenbouw gaat, er zijn veel van die beroemde kathedralen. In het eerste studiejaar mocht ik die gotiek reis doen met de studentenvereniging van de VU. Veel van die beroemde werken bezocht : Sens, Senlis, Laon, Beauvais, Amiens, St. Denis in Parijs. Leerzaam en onder vakkundige leiding van de pater Jezuit Peter van Dael, die over een enorme kennis van de ze kathedralen  beschikte . Ook docente Irmgard van Koningsbruggen droeg haar steentje bij. Juist deze week had ik toevalligerwijze per mail contact met haar en zij vroeg mij de opgedane kennis uit te dragen. Bij deze dus. Geniet dus van al deze geweldige zaken en ja, je moet wel een stukje reizen, maar dat zal u achteraf niet berouwen. Kunstboeken, lezingen, adviezen, taxaties, essays, pr, etc. Reageren ?  Gaarne via deze blog

drs jjj, artes admirans

Gebrandschilderd raam kathedraal Chartres, links Madonna met kind

Gegrandschilderd reem Kathedraal Chartres met lijden van Christus

Gebrandschilderd raam Kathedraal van Chartes met afbeelding Jachim en Anna en geboorte van Maria

De definitie van kunst

Kunstenaars over kunst

column nr 400 dd. 3 maart 2016

Vanaf  2007 heeft u wekelijks op diverse servers kennis kunnen maken met de way of live van een kunsthistoricus. Met name de gotiek, het impressionisme en de Haagse School zijn uitputtend behandeld. Inmiddels hebben nagenoeg 11.000 mensen deze columns gelezen, voor mij een teken dat veel mensen nog meer over kunst willen weten. Nu is niets moeilijker dan van een verschijnsel een definitie geven. In 2005 ondervonden we dat toen wij voor Wim Pijbes, de scheidende directeur van het Rijks, in het kader van een expositie Romantiek in de Kunsthal het verschijnsel Romantiek in de Nederlandse Kunst wilden benaderen. Uit de meer dan vijftig definities was geen helder beeld te krijgen van de Nederlandse Romantiek, als deze al had bestaan. Wim Pijbes was toentertijd directeur van de Kunsthal en Benno Tempel zijn rechterhand. Pijbes ging naar het Rijks, Benno Tempel naar het Haags Gemeentemuseum. Wim Pijbes gaar nu naar museum Verlinden in Wassenaar, dichter bij huis en een nieuwe uitdaging.
Wat is dan kunst ?  Het is een veel besproken onderwerp op verjaardagen en als het dan gaat om een vloer met pindakaas in het Stedelijk of een blauw groot egaal schilderij van Yves Klein, groot 150 x 125 cm. Natuurlijk valt er bij zo'n schilderij weinig te raden, maar hoe eenvoudig het ook lijkt, ga maar eens met zo\n mooie blauwe kleur een fraai egaal doek beschilderen. Ook dat vraagt veel oefening en handigheid met penselen en kwasten en misschien zelfs wel paletmes.

In 2005 brengt uitgeverij Kairos uit Soest een boekwerkje op de markt onder de titel Kunstenaars over Kunst. Blijkbaar worden deze mensen ook vaak gevraagd, wat nu eigenlijk kunst is. Hier worden nu elf definities aan U voorgelegd, welke u wellicht aanspreken. 

1. Het oogmerk van kunst is het leven een vorm te geven (  Jean Anouih 1950)
2. Kunst begint, waar nabootsing eindigt ( Oscar Wilde 1896)
3. Kunst moet de werkelijkheid overrompelen ( Francoise Sagan, 1956)
4, Achter de veranderlijke vormen van de natuur, ligt een onveranderlijke werkelijkheid, ( Piet Mondriaan 1925)
5. De kunst is vrij in haar toepassing van haar middelen, maar gebonden aan haar eigen wetten en ook aan niets anders dan haar eigen wetten ( Theo van Doesburg, 1923)
6. Kunst maakt duidelijk wat de essentie van het menselijk leven is ( Arthur Schopenhauer 1851)
7, De eerste wet van de kunst :beweging is de ziel van alle dingen ( Auguste Rodin)
8. Maar laten we niet vergeten dat de kunst slechts een weg is, geen doel ( Rainer Maria Rilke 1898)
9. Zonder traditie is de kunst een kudde schapen zonder herder, ; zonder vernieuwing : een lijk
(Winston Churchill (1953)
10. Kunst is liefde in elke daad . ( Paul van Ostaijen)
11. Het gewone leven heeft een bekoring,.waarbij de schoonste werken  in het niet zinken.( Jozer Israels (1899)



Churchill heeft het over traditie. In de scriptie over de Joodse Kunst bij Jozef Israels, was dat inderdaad een bijzonder aspect van de Joodse Kunst. ( afbeelding scriptei)

Geniet, leef, leef de weg van de kunst, van een goed boek, schilderij, toneelvoorstelling, film, architectuur. Kunstboeken, lezingen, rondleidingen, exposities, adviezen, taxaties etc  Reagerenn? gaarne via deze blog
drs jjj artes admirans

Cover van Master-scriptie drs J.J.Jong, aan de VU te Amsterdam, 2007, scriptie-begeleider prof dr. Carel Blotkamp


PS. Heeft u ook vandaag gelezen, dat niet iedere bachelor-student meer door mag naar zijn master? Dat is toch vreemd. Op die manier devalueer je de bachelor graad. Heeft het te maken met teveel master studenten of is de master-opleiding te duur. Weet U het? Zo ja, dan hoor ik graag van U wat er speelt op sommige Nederlandse universiteiten 

Een tipje van de sluier

Vincent van Gogh 400 dagen in Amsterdam 

Column nr 399 dd 26 februari 2016

Na het boek Breitner in Amsterdam door de schrijvers J. F. Heijbroek en Erik Schmitz, verscheen van de hand van Nienke Denekamp een boekwerkje onder de naam Vincent van Gogh  400 dagen in Amsterdam.  Het gaat feitelijk om zijn verblijf in Amsterdam om daar te studeren omdat hij net als zijn vader dominee wilde worden en daarvoor dus een middelbare schoolopleiding met Latijn en Grieks nodig had. In 1877 werd een studeerkamer voor hem ingericht door zijn oom Jan, die een belangrijke functie had op de marinewerf en kon regelen dat Vincent daar een kamer kreeg. Boeken over Latijn en Grieks werden aangeschaft en Vincent begon aan zijn middelbare schoolopleiding, die feitelijk zeven jaar ging duren. Na een jaar was het al bekeken, want zijn oom dominee Stricker stelde gewoon vast, dat het dit niet ging worden. Nu is het gewoon zo, dat je voor deze oude talen en ook voor het Hebreeuws een enorme discipline jezelf dient op te leggen. Dat is eigen ervaring na zes jaar Latijn, vijf jaar Grieks en 1 jaar Hebreeuws. Voor de klassieke talen doe je bij je eindexamen toentertijd maar liefst zes eindexamens, die allemaal voldoende dienen te zijn. Dit gebeurde in klassikaal verband. Heden ten dage kiezen middelbare schoolstudenten meestal maar 1 klassieke taal en dat is wel bijzonder spijtig, omdat je met beheersing van die oude talen, je veel gemakkelijker toegang hebt tot de Romaanse talen als Frans, Italiaans en Spaans.
Vincent had een te kleine talenknobbel en kon de discipline niet opbrengen om die studie tot een goed einde te brengen, zette vervolgens nog schreden in Antwerpen op de evangelistenschool, ging werken in de Borinage, maar zijn worsteling met tekenen en schilderen bleef. In 1885 brengt hij een bezoek aan het nieuwe Rijksmuseum in Amsterdam met zijn vriend en leerling  Anton Kerssemakers

In 1883 had hij geschreven
Mijn studiejaar in 1877 was de kwaadste periode in mijn leven. Had ik het kunstenaarschap maar eerder in mijn leven ontdekt.. In die tijd in Drenthe worstelde hij met het perspectief. 

Zijn leven was een voortdurende strijd om de juiste weg te kiezen, een gegeven, waarmede wij allemaal vaak mee worstelen. Voor een kunstenaarschap kiezen ligt op hetzelfde vlak als kiezen voor beroepen als leraar, arts, monnik, priester, religieus, In de ontwikkeling naar die beroepen toe, dient niet alleen de vakkennis te worden verworven, maar het werken aan je karakter tot dienstverlenende medemens  En in de aanloop naar dat beroep, haken veel studenten af op uit eigen overwegingen of door de vaststelling door anderen van ongeschiktheid voor dat beroep. 
Hierbij gevoegd een foto van een expositie in Arti en Amicitiae  aan het Rokin in Amsterdam, welke door Van Gogh werd bezocht. Uit deze periode stamt geen werk van hem. Jan Hulsker in zijn boek
Van Gogh en zijn werk,start in 1881 met werken uit zijn Ettense periode. Na de Borinage ging Vincent terug naar zijn ouders in Etten.

De Arti tentoonstelling aan het Rokin in 1873, later ging deze expositie naar Wenen naar de Wereldtentoonstelling, zeventig kunstschilders uit die periode als Bles, Weissenbruch, Matthijs Maris, Mauve en Bosboom

Deze opstelling doet denken aan Sans Souci  in Berlijn, waar in de gemaldegalerij van Frederik de Grote, ( der alte Fritz) eenzelfde opstelling is te zien. De schilderijen zijn opgesteld vlak naast en boven elkaar, alsof er een nieuw behang is tegen aangeplakt. Sans Souci was door de Duitse \Keizer nagebouwd als kopie van Versailles.

Geniet van de schone kunsten, van mooie muziek, van de natuur in ruste in de winter. Kunstboeken, lezingen, adviezen, taxaties, j.j.jong@quicknet.nl

drsjjj artes admirans

Japonisme nu in Rijksmuseum

Hendrik Breitner 1857-1923 met twaalf kimono's in het Rijks

Column nr 398 dd 19 februari 2016

Japonisme was ook al een stroming in de negentiende eeuw. Alhoewel de stroming minder in Nederland vaste grond zette, waren de Franse kunstschilders veel meer bezig met Oosterse motieven en voorwerpen. In Nederland waren dat hoofdzakelijke Alma Tadema, Marius Bauer en Hendrik Breitner. ( Citaat uit Een eeuw apart  geschreven door Judiekje Kiers,Wiepke Loos, Henk van Os, Fieke Tissink en Annemarie Vels Heijn) 
Breitners serie van kimonomeisjes is een van de weinige voorbeelden. Hij maakte een stuk of vijf schilderijen van een meisje in kimono op een divan, telkens in een iets andere houding. Haar omgeving blijft steeds hetzelfde, met het kamerscherm . de oosterse tapijten en de divan. Breitner maakte gebruik van foto's. Hij liet Geesje Kwak, een tenger meisje, dat hoedenverkoopster was in de Jordaan, poseren/ Die foto's dienden als studiemateriaal, om de verschillende poses uit te proberen.In de schilderijen met de Japanse meisjes zit bijna geen dieptewerking. Wellicht probeerde Breitner op die manier ook wel een extra Japans tintje aan zijn schilderijen te geven. Japanse prenten kenmerken zich ook door het plaatsen van kleurvlakken naast elkaar, zonder veel aandacht voor het perspectief"

Tot zover citaat. Voor U als u binnenkort naar het Rijks gaat, alvast enige bagage, waardoor u meer kunt genieten van deze werken. Breitner is een schilder die 560 werken achterliet volgens de catalogus van Adriaan Venema. OP zoek naar de 12 dames met kimono's  vielen er maar acht te traceren rond 1893 en 1894, maar wellicht zijn de andere werken uit een andere periode. Eerder in deze rubrieken werd al geschreven over deze schilder in relatie tot al zijn werken als stadsgezichten en schilder van paarden, zoals hij aan het Panorama Mesdag werkte.  Inmiddels ben ik op zoek gegaan naar alle voorgaande columns die werden gepubliceerd bij de servers come2me.nl en Jenda.nl Al die beschouwingen zijn interessant om nog eens een keer te leven of wellicht te bundelen om zo een overzicht te krijgen van alle publicaties. Wie van U weer de sleutel tot deze oplossing. De huidige webmaster NLAE, heb ik al benaderd, maar misschien zitten er onder U mensen met veel kennis van websites etc. zodat weer gemakkelijk toegang tot deze literatuur is te krijgen. Bovendien dien je te weten waarover je al eens je licht hebt laten schijnen.

U begrijpt dat een museumbezoek aan het Rijks nu een extra dimensie heeft, die U zich niet moet laten ontzeggen. Geniet daarvan en U zult ongetwijfeld nog wel meer dingen ontdekken en dat is nu ook het interessante van bezoeken, lezingen en literatuur. Kunstboeken, lezingen, rondleidingen, adviezen, taxaties etc. j.j.jong@quicknet.nl
drs jjj artes admirans

Hendrik Breitner, Meisje in witte kimono, 1894, olieverf op doek, 59 x 57 cm, Rijksmuseum Amsterdam