Expositie Tijdmachine van Carel Blotkamp in Boymans Rotterdam

Een boeiende expo
Column nr 469A dd 16 augustus 2017

Een krantenartikel maakte opmerkzaam dat emeritus professor Carel Blotkamp was uitgenodigd om een soort tijdmachine te maken van alle kunstwerken van het Boymans van Beuningen museum. Dat is geen geringe opdracht, maar de kennis van deze professor is zeer groot en het is voor de hand liggend om een dergelijke zware opdracht toe te vertrouwen aan iemand die tot een dergelijke expo in staat is. Aangezien een zevenjarige studie aan de VU (2000-2007) onder zijn leiding werd gedaan en bij de masterscriptie deze professor mijn scriptiebegeleider was, lag het voor de hand dat een kijkje diende te worden genomen in het Boymans en dat werd gedaan met een studiegenoot. De hand van de meester was duidelijk herkenbaar. Een dergelijke opdracht vraagt niet alleen veel kennis, maar tevens veel energie, zowel van de kant van de samensteller alsook van de technische dienst van het museum, omdat alle kabinetten verschillende kleuren t.w. de lichte kleur voor de moderne kunst, de donkere kleur voor de oude kunst van onder meer de gouden eeuw en de violet kleur voor de religieuze kunst. Op het eerste tekstbord van de expo staat het volgende te lezen : "Ik hou van dit museum en het sfeervolle gebouw uit 1935." Mij lijkt dat dit zonder meer een eerste voorwaarde is om een dergelijke omvangrijke expo van 39 kabinetten samen te stellen. De kleurkeuze van de kabinetten was ontworpen door een goede kennis van de professor de heer P. Struycken. De tijdsblokken van deze tijdmachine waren niet chronologisch gerangschikt, zodat je vanuit de Middeleeuwen zo in de moderne tijd stapte. Boeiend en origineel.
Hieronder enige indrukken van de expo

                                                             

Dit zijn enkele indrukken van deze boeiende expo, waar je rustig enkele uren rond kunt dwalen en dan vraag je je af of je nu echt alles hebt gezien. De kwaliteit van de foto's zeker die van de bordjes is niet optimaal, maar van de andere kant kunt U zich nu een goed beeld vormen van al het moois wat daar in Rotterdam is te zien. U kunt daar ook heen en van genieten. Kunstboeken, lezingen, essays, adviezen, taxaties, rondleidingen etc. contact via deze blog

drs jjj artes admirans

De Michaelskerk van Oosterland op Wieringen

Voormalig eiland ( jaren dertig van de 20e eeuw) met rijke cultuurschatten

Column nr 467 dd 7 augustus 2017

Aanvankelijk lag het in mijn voornemen met de serie over Vincent van Gogh  door te gaan, maar de ervaringen die je opdoet tijdens een reis of bezoek hebben voorrang en deze columns moeten niet alleen boekenwijsheid verkondigen, maar veel meer   moeten zij iets zeggen over eigen ervaringen en beleefde schoonheid. Daartoe reisden we af naar de Michaels kerk van Oosterland omdat daar een schilderijen expositie was te bewonderen van de Vatropse schildersgroep.  Vatrop is een naam van een gedeelte van Wieringen. Het gebouw de Michaels kerk valt op door zijn Romaanse eenvoud en is de afgelopen jaren fraai gerestaureerd. Op het koor achter in de kerk prijkt de Latijnse tekst Domine, refugium factus es nobis a generatione in generationem  Vertaling van psalm 40, vers 9. Heer u bent onze stut en steun van geslacht tot geslacht. De kleuren van het interieur zijn boeiend, ossenrood en petrolblauw. Een prachtig beeld van Michael is te zien in de apsis. Nadat de grote Pierre Cuypers over deze kerk zijn gotische visie had gerealiseerd en de oude Romaanse trekken gedeeltelijk had weten weg te poetsen, heeft men in latere instantie de kerk weer teruggebracht naar de Romaanse architectuur met de fraaie ronde vormen en dat is aardig geslaagd. Bij die laatste restauratiewerken kwam ook de crypte vrij en kon men het gedeelte van het altaar weer zichtbaar maken. Als je even terug gaat naar het tijdsgewricht van 1100, dan moet je vaststellen dat missonarissen of van  Friesland of de kop van Noord Holland al varend de Zuiderzee zijn overgestoken en daar op het eiland  een eerste kerk bouwden, weliswaar eerst primitief van hout, maar later door de eilandbewoners in steen opgetrokken, In de crypte kun de onderbouw herkennen van de vele zwerfstenen, die op het eiland ruim toentertijd voorhanden waren. De stenen bouw valt op door de grote kloostermoppen van zandsteen en of die zelf op het eiland zijn gewonnen, is mij niet bekend.

Dan de expositie. De meeste schilderijen waren met acryl geschilderd. Voor het werk van Greetje Klein met De rode roos,  lijkt  met een meer een gemengde techniek gewerkt te zijn  al zou het ook gewoon olieverf op paneel kunnen zijn. Dat geldt ook voor het werk Drie vrouwen op een bank  van  Vina Braad-Kat. De aquarel van Lis Nielsen onder de naam Bloemenweelde viel op.  Gerard Steigstra had moderne bomen geschilderd, waarvan het gebladerte in elkaar overliep. Zijn keuze van kleuren was buitengewoon boeiend : rood, roze, bruin op een groene achtergrond. De dichter, tekenaar, schilder Frans Visser was aanwezig met een werk onder de naam Klaprozen. Frans is een veelzijdig kunstenaar en ondergetekende had een keer het genoegen hem in zijn atelier te ontmoeten in Hippo. In de crypte was in een vitrinekast een werkje van Ineke Beuker te zien, enkele bloemen met inkttechniek. Het werk had geen titel. Marian de Groot was nog erg gehecht aan haar werk Kleurrijk mens. Haar schilderij had een behoorlijk formaat, waarop zij een vrouwengezicht in delen en in verschillende kleuren had opgedeeld, zonder dat het wezen van deze denkbeeldige vrouw was aangetast. Een boeiende expositie met van elck wat wils en daarom ook boeiend ook door de verscheidenheid van werk en kwaliteit. Wij informeerden nog even naar het verschijnsel Heidense Kapel te Stroe. Het bleek een voormalig opgebouwde kapel te zijn op de begraafplaats van Stroe. Een boeiende plek op het eiland omdat naar het hoogste punt in het landschap is gezocht. Met veel vrijwilligers en duurzame materialen heeft men de kapel weer herbouwd vorig jaar. Voor de bouw van dit christelijk gebouw heeft daar vermoedelijk een heiligdom gestaan dat toegewijd was aan de Germaanse Goden. De begraafplaats wordt omringd door hoge populieren en er zijn veel mooie graven te zien. Nog even een glimp opvangen van de Waddenzee met uitzicht op Den Helder en Texel en bij het beklimmen van de dijktrap, liepen we tegen een gezelschap van zestig mensen aan die besmeurd met het slijk van het wad,  op weg waren naar hun vakantieverblijf om daar lekker onder de douche de modder te kunnen afspoelen. De vele vogels waren waar te nemen aan de rand het water. Al met al een boeiend bezoek aan het eiland dat in de jaren negentig van de vorige eeuw bijna weer een eiland werd. Het project was te ambitieus, maar de provincie Noord Holland verwierf hele stukken land, die nu door de boeren worden gepacht. Terugkopen doen ze liever niet. Het plan strandde door het feit, dat het aantal vakantie woningen dat gebouwd ging worden voor de verkoop, geen voldoende garantie bood, dat alle kosten van de infrastructuur  gedekt waren. Waren de Wieringers er tegen?  De suppoost van de Michaels kerk in ieder geval niet. Soms kan je om de hoek veel cultuur opsnuiven en hoef je geen honderden kilometers te reizen, maar ja, ook Wieringen ligt niet om de hoek van de deur, door schaalvergroting inmiddels wel in dezelfde gemeente. Geniet van uw vakantie. Kunstboeken, adviezen, lezingen, rondleidingen etc. contact via deze blog

Boven : foto van de Michaels kerk te Oosterland

Het drama in Auvers sur Oise

Het hoe en waarom het einde van een bruisende carriere

Columnr nr 466 dd 2 augustus 2017

In Den Haag, in Drenthe, en in tal van andere plaatsen voelde Vincent zich niet senang. In dat opzicht hadden Arles en Auvers sur Oise een uitzondering kunnen zijn, omdat hij in die Franse steden een enorme werkdrift had. Evenmin als het gaat in dit kader over zijn ziekteverschijnselen alsook de manier waarop Vincent aan zijn einde kwam - daar liggen de meningen ver uit elkaar na de publicatie van de Amerikanen Steven Naifeh en Gregory White Smith- gaat het feitelijk alleen om zijn schilderijen en alles wat daaromheen speelt, is van ondergeschikt belang. Waarom alle kunsthistorici en publicisten op Van Gogh zijn gevallen, blijft curieus en mysterieus. In dat kader was het wel wonderlijk dat rond mijn vijftiende jaar in de winkel van mijn vader een klant vertelde over een zekere Van Gogh die zijn oor had afgesneden. Dat had op die mijnheer blijkbaar zo'n grote indruk gemaakt dat hij mij dat wilde vertellen en hij kwam een pakje shag en vloei kopen.

Kerk en gemeentehuis van Auvers sur Oise.
Vincent was van Arles naar Parijs gereisd en had alle spullen laten verzenden naar het adres van Theo en was enkele dagen bij Theo en Jo Bonger gebleven, die inmiddels een baby hadden, waar Vincent gek op was. In Auvers sur Oise zou dr. Gachet zich over Vincent ontfermen en die stelde vast, dat de neurotische aanvallen van Vincent over waren en dat hij zich volop aan het schilderen kon wijden. Dat deed hij ook vanuit de herberg van mijnheer Ravoux. De dochter Adeline Ravoux portretteerde Vincent in  1890, Haar was opgevallen dat Vincent van de drank af was en geen druppel alcohol meer dronk, Het schilderij zit in een particuliere collectie. Hierboven ziet u twee schilderijen van het gemeentehuis van Auvers en de kerk. Beide gebouwen zijn zo flamboyant geschilderd, dat je als je de foto ziet van de kerk, bijna niet meer het oorspronkelijke gebouw herkent, zo romantisch en uitbundig heeft hij het op het doek neergezet. Je hebt meer van die overdone vormen, met name denk ik dan aan al die heiligenbeelden die je in tal van r.k. kerken tegenkomt. Als je een zoetig beeld van Theresia van Lisieux vergelijkt met een echte foto, daar zit een enorm roomsausje omheen, zodat je bijna de oorspronkelijke persoon niet meer herkent. Dat geldt ook voor al die zoete H .Hartbeelden en Mariabeelden. De architect Corbusier maakte aan al die zoetigheid etc. een einde en ging terug naar de eenvoudige vorm zoals ook Dom van der Laan O.S.B. dat als architect deed en inderdaad sommige beelden hebben de eenvoud weer terug gevonden. Dom van der Laan bouwde in Vaals een abdij in uiterst eenvoudige en strakke architectuur en ook ontwierp hij daarvoor het meubilair.
Het laatste schilderij dat Vincent in Auvers maakte was dat van die boomwortels uit 1890, dat in het Van Gogh hangt. In brede kringen is men van mening dat het Crows above the wheatfields is, maar dat is niet het geval .Ook dit schilderij "Kraaien boven een korenveld "is in het Van Gogh museum te vinden. De grote van Gogh Atlas is fraai geïllustreerd en lijkt meer op een prentenboek dan een wetenschappelijke verhandeling. Het geeft de feiten goed weer en de schrijvers verdienen een pluim omdat het allemaal goed in elkaar steekt en je weer meer kennis verschaft rond het fenomeen Vincent van Gogh. De heer De Brouwer uit Nuenen vertelde me vorig jaar dat hij op bedevaart naar Arles ging en achter een mijnheer aanliep die sprekend op postbode Roulin leek, een man met een ruige baard. Ja, als je zoveel weet van een voormalige dorpsgenoot, dan wil je steeds meer je kennis uitbreiden. Geniet van het mooie weer, de vakantie en vergeet niet ook wat cultuur op te snuiven. Kunstboeken, lezingen, adviezen, taxaties, rondleidingen, essay, meld je via deze blog.
Drs jjj artes admirans

Waarom naar het troosteloze Drenthe??

Vincents korte periode in Hoogeveen en Nieuw Amsterdam

Column nr 465

Enige indrukken van De Grote Van Gogh Atlas, pag.90 en 91, zijn verblijf in Drenthe

Zoals zijn verblijf in Saint Remy niet uitmuntte door gezelligheid en" in je comfortzone zitten", is het evenmin opwekkend om een tijd te gaan werken in het meest arme deel van Nederland, waar de kost met turfsteken moest worden verdiend. Niets ten nadele van Drenthe, want nu is de streek ook welvarend, maar eind negentiende eeuw had je daar niet zoveel te zoeken. Vincent had daar blijkbaar andere ideeën over. Maar wat nu als hij had gekozen voor kunstenaarscentra als Laren, Blaricum, Oosterbeek,  Bergen NH?  Ongetwijfeld zou dan zijn ontwikkeling vermoedelijk een geheel andere kant uit zijn gegaan. Maar "als' bestaat immers niet en wij proberen te analyseren wat Drenthe met Van Gogh deed inzake zijn artistieke ontwikkeling. Als creatieveling had hij oog voor de typische Drentse aangelegenheden als "plaggenhutten', trekschuiten die door zelf gegraven waterwegen werden voortgetrokken door mensen of paarden, de schaapskooien met de herders en de vele bijenkorven. Maar als hij dat vast wilde leggen met een tekening of met olieverf, dan had hij wel een probleem omdat in Hoogeveen geen olieverf te koop was en hij broer Theo moest vragen, of hij dat naar Hoogeveen wilde sturen. Zijn logement was niet veel soeps en daarom onderzocht hij of hij met de trekschuit richting Nieuw Amsterdam-Veenoord kon reizen, Dat was mogelijk en hij is daar een korte tijd geweest. Hij reisde ook nog af naar Zweelo om daar de bekende Duitse kunstschilder Max Liebermann te ontmoeten, maar achteraf bleek dat Liebermann daar alleen in de zomer werkte. Kortom veel kommer en kwel:  eenzaamheid, hij miste Sien en de kinderen, met wie hij in Den Haag bevriend was geraakt, hij werd ziek, had het koud en kon beslist in Hoogeveen zijn draai niet meer vinden en besloot via Utrecht af te reizen naar het ouderlijk huis, dat nu in Nuenen te vinden was, omdat zijn vader daar was beroepen als dominee.

De trend in die tijd onder de kunstenaars was dikwijls het willen terugkeren naar de natuur, een denken dat door de Franse filosoof Rousseau was ontwikkeld. Ook was een stroming die wellicht als reactie op het impressionisme, weer teug wilde naar het realistische schilderen zoals Gustave Courbet deed en een eigen Parijse "Salon" stichtte, om dit nieuwe werken onder de aandacht van de High Society te brengen. Daarin had Courbet best wel succes. Het verblijf in Drenthe heeft in ieder geval Vincent gezet om verder te gaan als kunstschilder en het idee om verder evangelist of dominee te worden maar te laten varen. Wat dat betreft was het voor hem een goede ontwikkeling. Geniet in uw vakantie van de natuur en cultuur en relax met volle teugen. Kunstboeken, lezingen, adviezen, rondleidingen, taxaties, adviezen etc, contact via deze blog

drs jjj artes admirans

Stokpaardje van Van Gogh Olijfbomen

De olijven plukkers 1889, Saint Remy  olieverf op doek, 72 x90 cm, particulier collectie

De Olijfbomen van Vincent van Gogh

Column nr 464 dd. 19 juli 2017

Als je iedere week je verplicht een kunstcolumn te schrijven, valt er best wel wat denkwerk te verrichten, welk onderwerp je deze keer uitkiest. De  Grote Van Gogh atlas biedt feitelijk voldoende stof om meerdere columns mee te vullen, zonder dat het vervelend wordt, want je moet onderwerpen ook niet helemaal uitkauwen, want dan blijft er niets meer over. Uit de dagboeken van Van Gogh is op te maken dat hij van mening was dat al zijn tijdgenoten geen olijfbomen konden schilderen. Hierboven ziet u een afbeelding van olijfbomen die hij heeft gemaakt in de inrichting Saint Remy Iain Zaczek schrijft in het boek  1001 schilderijen, die je gezien moet hebben, het volgende: "In totaal schilderde hij tijdens zijn herstelperiode in Saint Remy 14 tafelrelen met olijfbomen, waarvan de afbeelding hierboven er een van is. Van Gogh drukte zich graag uit in natuurlijke vormen. De gedraaide takken van de bomen deden hem denken aan uitgestrekte en smachtende armen. Van Gogh's schokkerige maar beheerste penseelstreken vormden een kalme schreeuw om hulp. Daarbij kwam de Bijbelse associaties. Voor van Gogh die in zijn jeugd lekenpriester ( lees evangelist) stonden de bomen in verband met het lijden van Christus in de hof van Gethemane op de Olijfberg. De Bijbelse associatie was belangrijk, want in 1889 schilderde zijn tijdelijke maatje  Gauguin een versie van Christus in de Hof van Olijven, waarin hij de gelaatstrekken van Christus verving door die van hemzelf. Van Gogh had daar wel andere ideeën over en gaf de voorkeur aan de bovengenoemde versie. Uit de studie en scriptie over de religieuze kunst bij Vincent, was ook vastgesteld, dat in de periode  Saint Remy Van Gogh sterk terugviel op zijn houvast van het geloof. Dat heeft hem zeker troost geboden, maar niet echte genezing.

Zo zie je maar weer, dat onderwerpen je soms zomaar in de schoot worden geworpen. Heeft u in de pers gelezen van emeritus professor Carel Blotkamp ( bij hem afgestudeerd) een eigen keuze heeft mogen maken van alle werken in het Museum Boymans te Rotterdam. Van alle werken en dat zijn er nogal wat, heeft hij keuzen mogen maken en mocht hij de kabinetten vullen met zijn keuzen. Daar ben je wel even mee bezig. Eens even kijken of we een gaatje kunnen vinden om dat allemaal eens te gaan bewonderen. Het lijkt me boeiend om inrichting en keuzen van de heer Blotkamp nader tot je te nemen. Geniet van uw vakantie, vergeet niet wat cultuur op te snuiven, naast tijd van relaxen, rondhangen, keuvelen, terrasje pakken met een hapje en een drankje en rond deze tijd kunt u nog tegen het spektakel van de Tour de France oplopen. Kunstboeken, lezingen, adviezen, taxaties, rondleidingen etc. Contact via deze blog

drsjjj artes admirans

De grote van Gogh Atlas

Vincent van Gogh's verblijf in Saint Remy

Column nr 463 dd 12 juli 2017

Waarom kies ik een pagina met indrukken van Saint Remy?  Het zal ongetwijfeld te maken hebben met het feit, dat daar in die beslotenheid van een voormalig klooster, waar kloosterzusters de patiënten verzorgen, dat van Gogh op religieuze thema's kwam en daar werd tijdens mijn bachelor studie een onderzoek naar gedaan, hetgeen uitmondde in mijn scriptie De religieuze kunst bij Vincent van Gogh, met als ondertitel Zijn geloof, zijn bewogenheid, zijn penseel.. Na een publicatie in een regio blad, was er hier veel belangstelling voor deze studie en alhoewel ik best wel een flink aantal kopieën had, is er uiteindelijk nog maar een exemplaar voorhanden, buiten dan het exemplaar dat op de VU ligt. Hieronder ziet u een indruk van de passage uit het boek dat de auteurs hebben gewijd aan zijn verblijf in Saint Remy

pagina 152 en 153 uit de Grote Van Gogh Atlas, 2015 door Nienke Denekamp, René van Blerk en T. Meedendorp

Je ziet de eenvoudige behuizing en als je zijn dagboeken hebt gelezen, weet je hoe moeilijk het daar heeft gehad en pas na geruime tijd weer aan het schilderen kon, Daar schreef hij onder meer in dat de meeste schilders geen goede olijfbomen konden schilderen. Hij kon dat beter en getuige bovenvermelde afbeeldingen ziet u dat hij daar wel gelijk in had.
De atlas staat stil bij alle plaatsen waar hij woonde en werkte. Zeker de periode Nuenen is goed weergegeven. De heer de Brouwer uit Nuenen die mij veel kennis verschafte rond zijn verblijf in dat dorp, heeft me enige tijd terug nog de watermolens laten zien, welke hij had geschilderd. In Nuenen kan je heel veel Van Gogh sfeer beleven en krijg je de indruk dat je bij de bron zit. Het blijft natuurlijk buitengewoon bijzonder dat deze eenvoudige kunstenaar nu zoveel bekendheid en beroemdheid geniet, welke niet meer te beschrijven zit. Inmiddels zijn er duizenden titels van boeken en ook Amerikaanse historici en kunsthistorici houden zich bezig met het fenomeen en op een gegeven moment denk je, dat alles wel gezegd is, maar blijkbaar is dat niet het geval en blijven publicaties komen. Zeker, je komt mensen tegen, die de schilder niet waarderen of op zijn merites niet goed kunnen inschatten, maar deze kleine categorie legt het af tegen diegenen, die Van Gogh op handen dragen. Geniet van zijn kunst en van vele andere kunst, tegenwoordig te kust en te keur in veel musea. Kunstboeken, lezingen, taxaties, adviezen etc via deze blog graag corresponderen
drsjj artes admirans

Museumbezoekers

Hans Eijkelboom kleurenfoto 87x110 1998 Museum  Arnhem

Column nr 462 dd. 5 juli2017

Deze foto is een onderdeel van het fotografisch dagboek, waaraan Hans Eijkelboom werkte van 1992-2007, vijftien jaar wel te verstaan en elke dag maakte hij een foto in een museum. Deze foto geeft een indruk van de museumbezoeker. De gemene deler is de aandacht voor de werken, waarnaar elke bezoeker kijkt.  Iedereen doet dat verschillend als U zelf kunt waarnemen. Sommige met de armen over elkaar. Een ander heeft nonchalant zijn jasje over zijn arm, een mevrouw doet dat met wandelwagentje met kind. Sommige bezoekers met handen in broekzak,  De ander heeft een beschrijving bij zich en een andere bezoeker doet dat samen met partner. Als je kunstenaar bent en mooie dingen maakt, heb je publiek nodig. Een andere vraag die je kan stellen. Is dit kunst?  Een kennis studeerde aan de Rietveld en had honderd roze muisjes gemaakt allemaal met verschillende staartjes. Een hels monnikenwerk.  De Rietveld docenten vroegen zich ook af, of dit werk onder kunst mocht worden gerekend. Toen al die muisjes op een mooie houten vloer in een oud Amsterdams herenhuis waren opgesteld, waren de heren overtuigd en kreeg het de kunstwaardering. Zo ook deze foto. Het gaat om het idee, bedenk dat maar en wie gaat er elke dag op uit om een foto van een museumbezoeker te maken. Maar Hans Eijkelboom heeft het thema fraai uitgewerkt en de kunstenaar bevindt zich op het vlak van conceptuele kunst ( deze foto) en documentaire fotografie. Eijkelboom heeft gekozen voor bezoekers die alle ruimte hebben om de werken goed te kunnen bekijken. Alweer enige tijd terug bij de expositie Late Rembrandt in het Rijksmuseum, was dat beslist niet het geval. Eindeloos veel bezoekers en soms kon je vanaf de tweede rij een Rembrandt bewonderen. Meestal liep je even door om  vervolgens terug te komen als er geen rij voor stond.

De kunstenaar heeft nu eenmaal publiek nodig. Eerstens om werk aan de man te brengen om zo in het levensonderhoud te kunnen voorzien en tweedes om bewonderd te worden en om de pers de gelegenheid te geven, jouw werk een grotere bekendheid te geven. Als kunsthistoricus is je spectrum nu eenmaal breed en het zou niet goed zijn als U vaststelt dat ondergetekende alleen maar over de Haagse School zou schrijven. Toegegeven de stroming heeft mij een beetje in de ban, maar evenzeer kan je dan niet om de Gouden Eeuw heen omdat de ene stroming de andere heeft beïnvloed. Geniet van al die mooie dingen die creatieve mensen ons hebben nagelaten. Dat verrijkt ons leven en heeft ons leven meerwaarde. Kunstboeken, lezingen, rondleidingen, adviezen, taxaties, essays, neem contact op via deze blog

drs jjj artes admirans