Rembrandt heeft nooit gevoetbald

Hommage aan sportjournalist Nico Scheepmaker

Column nr nr 380 dd  02-09-2015

Met de belangrijke wedstrijden voor de deur voor het Nederlands elftal tegen  IJsland en Turkije onder leiding van de nieuwe bondscoach Danny Blind, is het - lijkt me - gepast, een wat luchtige onderwerp aan te snijden. 
Maar eerst even dit.  Zoals U ongetwijfeld zult hebben gezien of gehoord, gisteravond 1 september in Nieuwsuur, dat de kunsthandelaar Renee Smithuis uit Heiloo haar collectie van tachtig schilderijen aan het Singer Museum in Laren heeft geschonken. Een goede zaak. Opmerkelijk in deze is, dat deze collectie niet naar Museum Kranenburgh in Bergen Nh of naar het Stedelijk Museum in Amsterdam is gegaan. Smithuis had andere motieven. Zij en vele anderen strijden tegen de heersende opvatting dat het niveau van de Bergense School te wensen overlaat. Als kunsthistoricus kreeg ik dat meerdere malen op de VU te Amsterdam te horen. Niettemin had ik graag op deze stroming willen afstuderen, maar dan was ik zeker een jaar langer bezig geweest om al je argumenten te vinden en aan te scherpen. In  deze is het discussiepunt of  de mannen als Fauconnier, Arnout Colnot, Filarski etc als stroming en als school kunnen worden aangemerkt of dat het toevalligerwijs een stel collega's waren die elkaar in Amsterdam en Bergen Nh samenwerkten?  Niet zo van belang. Individueel was er best wel sprake van behoorlijke kwaliteit en dat kan het publiek in Singer straks zelf vaststellen. Of deze move ertoe zal leiden dat de Bergense School als stroming als canon in de kunstgeschiedenisboeken terecht zal komen, blijft een open vraag. Overigens had mevrouw Smithuis ook enige werken van De Ploeg, een stroming in Groningen, die een hogere achting verwierf in de ogen van smaakmakende kunsthistorici.

Maar dat terzijde. We zouden het over voetballen en de kunst hebben. Nico Scheepmaker schreef een boek onder de titel : Rembrandt heeft nooit gevoetbald'.  Dat is natuurlijk een waarheid als een koe. Maar waar hield de zeventiende eeuwse mens zich bezig als ontspanning en genoegen. De upper-ten stichtte landhuizen aan de kust en genoten van mooie rijtuigen en paarden. Rembrandt zelf was veel in de schouwburg om naar toneelvoorstellingen te kijken en maakte er een hobby van die klassieke toneelkleding te verzamelen. En het gewone volk. Dat beschrijft Scheepmaker als volgt :
: 'Rembrandt heeft op straat nooit tegen een blikje getrapt.. Het eerste conservenblikje werd in 1810 geproduceerd..Misschien dan tegen een bal die van lappen en touw was samengeflanst. Dat zou kunnen. Of tegen een soort bal van een opgeblazen varkens-of ossenblaas, waar in vroeger eeuwen mee gebald werd. In ieder geval kan je je moeilijk voorstellen dat een gezonde Hollandse jongen als  Rembrandt-op weg naar de Latijnse School in Leiden, waar hij een jaar opzat of later in Amsterdam  als 18 jarige op weg naar zijn leermeester Pieter Lastman, niet onwillekeurig naar alles schopte wat hem voor de voeten kwam: een steentje een blokje hout. Of zat die automatische trapbeweging  in de 17e eeuw er nog niet zoals bij ons allen, in zijn lijf ingebouwd, omdat er toen nog geen voetbalclubs bestonden en het trappen naar een bal dus nog niet "des jongens'was.. Dat lijkt me onwaarschijnlijk. We moeten die jongen van de 17e eeuw natuurlijk ook weer niet onderschatten. Als zij konden schilderen als Rembrandt, konden zij in aanleg vermoedelijk ook wel voetballen als Gullit, Van Basten, Cruyff, Rijkaard. Alleen ...... het werd nog niet gedaan. zodat er in mijn jonge jaren ( Nico Scheepmaker)  nog niet  gesurft of geskateboard werd. Maar gespeeld werd er natuurlijk wel, daar is het schilderij Kinderspelen van Pieter Breughel de Oudere het bewijs van "

De bijgevoegde afbeelding is de cover van het boek van Nico Scheepmaker met als afbeelding het schilderij van Pyke Koch ; Voetballen in de sneeuw".  Dit werk zat in de Scheringa collectie die is verhuisd naar Gorssel in de collectie van de heer Melchers. Nu dus op naar Gorssel ipv Spanbroek.

Brood en spelen, was het adagium van de in welvaart levende Romeinen. Sport en spelen hebben na die 17e eeuw een enorme vlucht genomen in het wielrennen, atletiek, krachtsporten, autoraces. Zo'n vlucht dat het een economische factor is geworden met een enorme infrastructuur, werkgelegenheid  en organisaties. Zo'n vlucht ook, dat de status van topsporter leidde tot malversaties als doping etc. Onze tijd biedt kansen voor schone sport : Daphne Schippers is met haar gouden plak op de 200 meter sprint daar een bewijs van. En schone sport is mooie sport en ook kunst.

Beweeg, geniet, fiets, wandel ook als het geen zomerse temperatuur meer is, wees creatief en wees een prettig mens voor je omgeving. Kunstboeken, lezingen, adviezen, taxaties,.essays, bemiddeling j.j.jong@quicknet.nl
drsjjj, artes admirans

Op cover afbeelding schilderij Pyke Koch voetballen in de sneeuw, collectie Melchers, Gorssel

Harrie Kuijten III

Harrie Kuijten III 
Zijn  naakten

Column nr 379 dd 24 augustus 2015

Harrie Kuijten, liggend naakt, 1924 , olieverf op doek 46 x 60 cm


Ongeacht of u nu wel/niet van mening was dat alle facetten van zijn werk, inclusief zijn naakten, de revue moesten passeren, wordt deze trilogie inzake Harrie Kuijten met dit werk afgesloten. Tijdens het onderwerp 'Collectie-onderzoek" , een onderdeel waar je veel technische zaken leert, durfde een van de collega's het aan om over het naakt schilderen,zijn verhandeling te maken, terwijl de colllegezaal vol zat met vrouwelijke studenten. Overigens allemaal volwassen vrouwen, die deze kunstvorm als natuurlijk ervoeren. Maar het onderwerp spitste zich toe hoe je technisch een kunstcatalogus  schrijft en dan is het wel gemakkelijk als je op voorhand niet hoeft te stoeien met een ietwat spraakmakend onderwerp. Door mijzelf werd gekozen voor een neutraal onderwerp als '; stadsgezichten. Hou me ten goede, last van preutsheid of scrupules ten opzichte van dit onderwerp zijn mij vreemd, ook al ben ik een zeer behoudend milieu opgevoed. Overigens waren de vrouwelijke studenten later in een college wel zeer verontwaardigd toen een college alleen maar ging over fallus-symbolen, welk onderwerp wel erg uitgekristalliseerd werd en ondanks dat niemand de collegezaal uitliep, waren er na afloop op de gang wel wat ergernissen van de kant van de dames te bespeuren. De erudiete docent bleef bij zijn presentatie uiterst droog en koel.
De naakten van Harrie Kuijten zijn beslist esthetisch  verantwoord en niet choquerend.  Als je het naakt van Gustave Courbet bekijkt en ook die van Lucian Freud, dan kan je Kuijten spreken van mooi naakt. Courbet was een op en top realist en laat dan ook de vrouwelijke vagina zien, evenals Freud, die dat nog op een heftiger manier doet. 
Door de eeuwen heen is het naakt door kunstschilders vastgelegd. Zeker in de Renaissance met de werken van Rubens, die nagenoeg altijd mollige vrouwen schildert. Ook in de Sixtijnse kapel in het Vaticaan op het schilderij van Michelangelo de schepping van Adam, zijn voornamelijk veel mannelijke naakten te zien. Het is het realisme dat deze schilders drijft op de mens in zijn meest natuurlijke habitus weer te geven, terwijl de mens in het dagelijkse leven zich bedenkt met tal van lagen kleding om zich te beschermen tegen weersinvloeden. De kunstenaar wil dat even allemaal weg hebben om tot het wezen van de mens door te dringen. Is het  U in de Italiaanse musea opgevallen, dat de penis van beelden er altijd glanzend uitziet omdat de dames er even allemaal willen aan zitten.?? Kortom  als kunstschilder zal je over flink wat anatomische kennis dienen te beschikken om deze techniek vakkundig te beheersen. Harrie Kuijten is daar met vele anderen in geslaagd en heeft ons deze kunstvorm ook nagelaten. En de dames en heren die moeten poseren tegen een ( geringe) vergoeding? Het is ook boeiend om naakt op de cover van Playboy te komen.  Dat vinden betrokkenen een grote eer en dat is natuurlijk ook zo, omdat je daarmee uitdrukt dat je tevreden bent met je lichaam en dat aan anderen wilt laten zien. Een goede zaak immers. 
Met deze beschouwing wordt de trilogie van Harrie Kuiten afgesloten. Geniet ervan en ga zelf op zoek naar meer van zijn schilderijen. Tenslotte blijf actief in kunst en creativiteit. Wandel, fiets en blijf in beweging en wees een prettig mens voor mensen in je omgeving. Kunstboeken, lezingen, essays, adviezen., bemiddeling, taxaties etc. j.j.jong@quicknet.nl
Mocht u toevalligerwijs a.s. weekend in Brugge zijn. U kunt ons daar treffen met kunst van echtgenote in het Belfort op de markt in het centrum. Voor de 28e keer ontmoeten wij daar veel mensen uit tal van landen, Na het werk 11.00- 17.00 gaan we nog even in de stad genieten van architectuur en de Vlaamse sfeer van deze stad, die per jaar zeven miljoen bezoekers ontvangt, waaronder enorm veel mensen uit Engeland. In het Belfort, waar vaak beneden ook nog een kunstexpositie is, kunt u van creatieve mensen genieten, die de fraaiste zaken hebben gemaakt. Wellicht tot ziens
drs jjj artes amisnra. 

Harrie Kuijten II 1883-1952

Harrie Kuijten kreeg pas laat bekendheid en waardering

Column nr 378

Meteen maar een fraaie afbeelding

Harrie Kuijten, Blauwburgwal, Amsterdam, 1925,olieverf opdoek, 60 x 74 cm, particulier collectie. 

Natuurlijk is niet na te gaan hoe u als volger van deze rubriek dit echt Amsterdams vindt. Als U Amsterdam een beetje kent en er veel geweest bent, vindt U veel herkenbaars in dit stadsgezicht: een gracht, een brug, mensen op straat en als u het vergrootglas erbij haalt, ziet u in de buurt van de brug een bakkers/slagersknecht met transportfiets met voorop de boodschappen mand. Typische Amsterdamse gevels en wat de grachten van Amsterdam ook zo bijzonder maakt, zijn de vele bomen aan de grachten. In de zeventiende eeuw wilde men behaaglijk wonen in al die prachtige grachtenhuizen en de rijken hadden soms ook een koetshuis aan de Prinsengracht, terwijl hun pand aan de Herengracht stond. Men wist toentertijd ook al een prettig leefklimaat te scheppen als men daartoe de middelen had, Nog boeiender is het schilderij hieronder dat de Herengracht weergeeft in de zomer. Prachtige slagschaduw en de zon die zich door het gebladerte heeft gewrongen, de dame links met haar fraaie witte jurk. 

Harrie Kuijten, Herengracht in de zomer, 1924, olieverf op doek  69 x 59 cm, Gemeentemuseum de Wieger, Deurne

Ook zie je rechts het huispersoneel, de dames in witte kleding, die haar werkzaamheden buiten verrichtten.

Naast zijn reizen naar Noorwegen waar we het vorige keer over hadden,, verbleef Harrie Kuijten van 1920-1926 in Parijs en ontmoette daar  in het atelier van Henri le Fauconnier, Carel Willink, Wim  Schumacher en  Gerrit van Yperen. In 1927 terug in Bergen maakte hij kennis met Arnout Colnot, die weer leerling was van Henri le Fauconnier en contacten had met mecenas Boendermaker en dan bent u weer op het oude spoor van de columns 354, 355, 356, 357, welke allemaal aspecten van de Bergense School behandelden. In 1936 verhuist Harrie dan naar Groet en is daar bijzonder actief, maar kent nog weinig bekendheid. In 1952 overlijdt hij en wordt begraven in Bergen op de Algemene Begraafplaats. Daarna ontdekte men pas het schildersgenie van Harrie Kuijten. In 1952 een expositie van 40 tekeningen in het KCB te Bergen van stadsgezichten van Amsterdam en Parijs. In datzelfde jaar expositie in het Stedelijk te Amsterdam en in 1955 in het Stedelijk te Alkmaar, 1959 andermaal in het KCB te Bergen, 1983/1984 Bergen en in 1998 in de Oude Ursulakerk te Warmenhuizen. 

Zijn lidmaatschappen aan kunstenaarskringen

In 1912 sloot hij zich aan bij de Onafhankelijken, in 1917 bij de Branding te Rotterdam. 1926 Henri le Fauconnier en in 1930 Bergense School

Karakterisering van zijn werk. 

In de catalogus op naam van Willem Baars, Hein  Dik en Rob van Vuure vind je boeiende beschrijvingen van zijn werk als eerlijk, direct, eenvoudig, onbevangen, kostelijk kleurengamma, en persoonlijke visie. In 1958 vindt de liquidatie plaats van de Boendermaker collectie, waarin ook enkele werken van Harrie Kuijten zaten. Voor enkele tientjes gingen die werken weg. Als je destijds bij die veiling bent geweest en een Kuijten heb gekocht, ben je een gelukkig mens met rijk bezit.

Twee van de drie schrijvers zijn  me bekend. Bij Willem Baars in Amsterdam hadden we met VU studenten een werkcollege moderne kunst en Rob van Vuure, publicist, schrijft nog altijd columns voor het NHD, werkte onder meer bij de Libelle etc etc. 

Dit is de tweede column met Harrie Kuijten als onderwerp, je kunt er nog wel een aan vastknopen die bijvoorbeeld zijn vrouwelijke naakten behandelt., Dat is ook boeiend, maar wellicht te eenzijdig om een hele aflevering daaraan te besteden, maar als u het op prijs stelt, laat het me dan even weten via antwoord op Twitter of op j.j.jong@quicknet.nl.  Natuurlijk een interessant onderwerp, maar niet elke lezer zal daar hetzelfde over denken.

Geniet van de mooie zomer van Sail Amsterdam en afgelopen weekend was het Nazomeren in onze  tuin en tal van andere locaties. We kregen maar liefst 230 mensen in onze tuin met hoge Totempalen van beeldend kunstenaar, zoon Ferry en de andere zoon had onder thema op nr 48, mijn geboortehuis 48 jeugdherinneringen in beeldend materiaal vorm gegeven in portretten in zijn 48e levensjaar.Dat was genieten en  kleinzoon Ties ( 10), is een prima  poffertjesbakker. Kunstboeken, lezingen, adviezen, taxaties, essays etc. j.j.jong@quicknet.nl; Veel van deze kennis vergaard onder meer bij Willem Baars en ook van de zomergast, de tuinarchitect-historicus C. D. Geuze

drs jjj, artes admirans

Harrie Kuijten 1883-1952

De schilder van de Noordhollandse strandgezichten

Column nr 377 dd 13 augustus 2015

Eerlijk gezegd was er deze week rekening mee gehouden dat geen nieuwe column zou verschijnen, maar de werkzaamheden rond huis en tuin verliepen voorspoedig, zodat wij het publiek in onze tuin tijdens het open tuinfeest bij gelegenheid van Nazomeren in  Niedorp kunnen ontvangen. Ja, kunst kunt u zeker in deze tuin beleven. Allemaal familie. De ene zoon manifesteert zich met totempalen, de andere is meer grafisch en leeft zich uit via een groot linnen doek, dat aan een blinde muur komt te hangen en echtgenote laat haar prachtige beelden zich en een fraaie gehaakte kraag. Kortom dit weekend kunst aan huis.
Maar dat is de intro. Het atelier van Harrie Kuijten kunt u nog steeds in Groet bewonderen, waar zijn dochter Cecile nog altijd waakt over de kunstschatten van haar vader. Jaren geleden was er een overzichtstentoonstelling in de Oude Ursula kerk te  Warmenhuizen, waar een groot imposant zelfportret hing en veel van zijn andere werken als stadsgezichten, portretten etc. Hij heeft altijd van zijn kunst kunnen leven, al was het dan geen vetpot. Geboren in 1883 in Utrecht als zoon van een kruidenier, werd hij later nadat zijn beide ouders overleden waren in een katholiek weeshuis opgenomen. Zijn artistieke carrière startte in Antwerpen, waar hij les kreeg  van professor J. de Vriendt en in 1906 werd hij toegelaten tot het Nationaal Hoger Instituut  en Koninklijke Academie voor Schone Kunsten..Na zijn studietijd verbleef hij gedurende enige jaren in Amsterdam en in Zweden en Noorwegen samen met de schilder Djurre Duursma. 
Vandaag is het vanwege tijdsgebrek een korte intro, maar de volgende aflevering nr 378 zal meer op zijn leven en werk worden gefocust. Al een meevaller dat ik even een uurtje kon vinden om deze week met u van gedachten te wisselen.
Geniet van de mooie zomer, van het Nazomeren in Niedorp. www.nazomereninniedorp.nl, maar ook van strand, zon en al het moois, wat het leven biedt en wees een prettig mens voor allen met wie je te maken hebt. 

Kunstboeken, lezingen, rondleiding, essays, taxaties, adviezen j.j.jong@quicknet.nl
drs jjj. artes admirans

Harrie Kuijten, Strand met koetsjes, 1917, olieverf op doek, particuliere collectie


.

  

Vermeend schilderij van Harrie Kuijten

Onlangs werd ik benaderd door iemand, die namens de erven contact met mij opnam, omdat dit schilderij in de nalatenschap van de ouders was aangetroffen. Het had volgens zijn zeggen gehangen in de vakantiewoning van zijn ouders op het eiland  Sylt (Duitsland). Na consultatie en onderzoek moest ik betrokkene  mededelen dat dit schilderij niet door Harrie Kuijten was gemaakt en dan ging het niet alleen om diverse afwijkingen in de signatuur, maar veel meer om opzet van het werk, penseelstreek, kleurgebruik en onderwerp. Betrokkene had een nadere mening en voerde aan dat het bij Sotheby of Christies was gekocht. Dat kan best mogelijk zijn, maar die veilinghuizen geven je geen enkele garantie van echtheid, al willen ze natuurlijk wel op voorhand kwaliteit verkopen en in pinciepe de kopers niet om de tuin leiden. Maar u kent allemaal de verhalen van Han van Meegeren en van de heer Jansen, de meestervervalser.  Het is natuurlijk vervelend als je in het ootje bent genomen, maar het aantal vervalsingen is nog altijd  groot. Geniet dus van 100% top en echte kunt, van de prachtige herfsttinten, van mooie expositie en luister naar mooie muziek. Kunstboeken etc. zie boven 

drs jjj artes admirns

Kunst begrijpen is onder meer goed kijken

De Belgische magische Rene Magritte 1898-1967

Column nr 376

De beschouwing over de kerksluitingen is door velen van U gelezen en geretweet. Het is een heikel onderwerp en wellicht heeft de column bijgedragen tot heroverwegingen door de verantwoordelijke beleidsmakers en beleidsuitvoerders. Bij mijn eerste kennismaking met professor Carel Blotkamp vertelde ik hem dat ik buitengewoon geïnteresseerd was in de grote Kunst en hij schatte in dat ik een paar maanden genoeg had aan die kennis en dat daarna alles nieuw voor me zou zijn. Dat klopte vrij aardig. In het eerste jaar van de academische vorming, leer je al snel anders te kijken, anders te lezen en anders te schrijven. De docenten zijn daar bijzonder handig in en zetten je snel op het verkeerde been. Je leert de kunstwerken te analyseren. Dat ia al heel anders dan wat de gemiddelde museumbezoeker doet, die wil consumeren en veel aestetica genieten en dat moet niet te moeilijk zijn. Als je dan de werken van Rene Magritte voor het eerst ziet, dan krab je wel even achter je oren. Je ziet een schilderij van een realistische appel of een pijp van een roker en dan heeft hij die werken als titel meegegeven  Ceci n"est pas une pomme , Ceci n'est pas une pipe. Je krijgt dan als opdracht om die schilderijen te becommentariëren. Je zoekt en zoekt en ontdekt dat Magritte naast schilder ook filosoof is en dergelijke benamingen bedenkt samen met vrienden in een kroeg onder het genot van een borrel. In theorie klopt dat natuurlijk, want de geschilderde appel is feitelijk wat verf op doek en hoe realistisch en hoe het werk je naar een appel doet verlangen, het is in wezen verf en doek. Hier volgen enige citaten uit een boek over Magritte geschreven door Jacques Meuris:
Doordat Magritte zich in zijn schilderijen richtte op de waarheid achter de objecten en de dingen, deed hij alsof hun realistische afbeelding  en hun associaties in ons de belangrijke vragen zouden oproepen en daarmee een gevoel van mysterie met zich mee voeren" 
In 1927 schreef hij een persoonlijke toelichting op zijn werk "  Toen hij uit een diepe slaap ontwaakte kwam er een grote hoeveelheid gedachten bij hem op. Velen waren uit dromen die hij had gehad Het kwam voor dat hij zich veel van de personen die hij in zijn slaap had gezien,'s ochtends kon herinneren. Maar wanneer hij weer aan de dingen dacht, ontdekte hij dat ze niet uit zijn dromen kwamen . Deze personen en situaties had hij de avond ervoor bij de uitgang van de bioscoop gezien. De mysteriën waarmee de nachtelijke dromen lijken te zijn doortrokken, zijn geen werkelijke mysteriën meer  zodra men hun oorsprongen in de realiteit kan ontdekken. De kunstenaar kan intussen  gebruik maken  van de dubbelzinnigheid  die deze vermenging  van een aan de werkelijkheid  ontsproten droom en een aan  de droom ontleende werkelijkheid met zich meebrengt""
Poeh : deze teksten zult u een paar keer moeten lezen om Magritte een beetje te kunnen begrijpen, maar persoonlijk ging de schilder me wel enorm intrigeren en wilde steeds meer van hem weten
In 1958 verklaarde hij : Een schilderij moet overrompelend zijn.'  Persoonlijk vind ik dan ook, dat hij daar wel aardig in geslaagd is. Voor ons was het reden om enkele jaren terug langer in Belgie te blijven terwijl wij normaal op Zondag weer afreizen van Brugge, De pech was dat de laatste grote overzichtsexpositie van zijn werk in het Casino van Knokke  niet maandag, maar dinsdag pas open was. Die maandag werd besteed om kunst in Lissewege en Damme te bekijken en dat was ook een feest. In  de overzichtsexpositie kwam je binnen in de grote zaal van het Casino, waar op de wand een onwijze grote stoel was geschilderd met een klein mannetje erop.Geschilderd door Magritte met behulp van een aantal reclamemensen, want op dat vlak van reclame ontwerpen was hij ook actief en dat zou je nu van zo.n mystieke schilder helemaal niet verwachten. We hebben volop genoten van al zijn werken en kreeg een goed beeld van deze grote Belgische schilder.

Rene Magritte, De legende der eeuwen, gouache, 25 x20 cm, Part. bezit

Geniet ook van moeilijke kunst, dat schept voldoening als je er een beetje meer van begrijpt. Mensen die van kunst houden zijn prettige mensen ook voor hun omgeving van familie en vrienden
Kunstboeken, lezingen, rondleidingen, taxaties, adviezen en u kunt ons zaterdag treffen op de grote boekenmarkt in Bredevoort. tot ziens wellicht
drs jjj artes admirans.

Hoe een kerksluiting voorkomen?

Het sparen van de kerken in de dorpen
Column nr 375

U had vandaag natuurlijk, 29 juli 2015 een Van Gogh column verwacht op zijn 125e sterfdag. Op 29 juli 1890 overleed Vincent in Auvers sur Oise en de gehele bevolking van Zundert, inclusief de burgemeester raakte vandaag 29 juli 2015 op het Museumplein te Amsterdam aan het Dahlia's prikken om een zelfportret van vele meters hoog te creëren. Ook  Joost Zwagerman probeerde als literator te achterhalen waar die enorme bust aan belangstelling voor Vincent van Gogh vandaan komt en of dat nooit een keer ophoudt. Vragen die je gewoon niet kunt beantwoorden.

Zo rijzen er veel vragen onder meer inzake de massale kerksluitingen in het bisdom Utrecht en graag krijgt het dorp Brummen bij deze steun om hun kerk voor het dorp te behouden. In dit bisdom is vele decennia slordig omgesprongen met het zakelijk beheer van alle opstallen van de RK Kerk in dit bisdom. Enig begrip zou er zijn zoals Amerikaanse en Canadese bisschoppen, die vanwege het slechte gedrag van het personeel de kerken voor schadeloosstelling moesten verkopen. Dat is in Nederland en dus ook in bisdom Utrecht niet aan de orde. Gewoon niet goed opgelet en parochiebesturen niet strak aangepakt en nu ineens moeten een tachtig parochiekerken het ontgelden. Tijd dus om heel kritische naar de besluiten van het bisdom en kardinaal Eyck te kijken. Is het niet af te wenden ?  In stedelijke conglomeraties, waar het beleid was elk stadsdeel een eigen parochiekerk te geven, kan je dat beleid nog wel ombuigen middels centralisatie maar dat moet wel met veel takt gebeuren, want anders gaan parochianen tegen het bisdom  procederen zoals in Beverwijk met de  Goede Raad Kerk, een creatie van Kropholler. Als kunsthistoricus is het sluiten van een architectuurkerk om het maar profaan te benaderen, eveneens een dolksteek. In de groep VU studenten ontmoette ik Herman Wesselink, een erudiete student. Hij kende nagenoeg alle kerken van Nederland, studeerde architectuur en schreef in het studentenblad  Kunstlicht 2010 onder het thema Duurzaamheid , een artikel over Hergebruik van kerkgebouwen en beschreef met name De Vondelkerk van P.H. Cuypers te Amsterdam en De Dominicanenkerk te Maastricht.

Dominicanenkerk te Maastricht werd een vooraanstaande bibliotheek, goed hergebruik

Maar hoe is dit nu allemaal zo gekomen, nadat in de 19e eeuw het katholieke reveil overging tot het bouwen al die fraaie katholieke kerken met kunst, fraaie orgels en kerkklokken. 
De meespelende factoren naar mijn mening
-  vele andere vormen van spiritualiteit
-  vertolking van bijbel en traditie niet goed vertaald naar de moderne mens
-  nagelaten kerken multifunctioneel te gebruiken
- jeugd zit verstrikt in sociale media, kent geen gemeenschapsbesef meer, contactarm en ieder voor zich
- is er bij de massale sluiting in bisdom Utrecht met name bij de plattelandskerken wel voldoende naar alternatieven gezocht
- kerken zijn  voor veel gemeenschapsdoelen te gebruiken, eerstens een klein gedeelte voor de geloofsgemeenschap, verder voor bibliotheek, vergaderruimte, aula voor de overleden mensen, expositieruimten, kantoorruimte voor stichtingen met een sociale indicatie, thuiszorg, kinderopvang etc etc. 
- het verdwijnen van dorpskerken is de doodsteek voor de dorpen, kerk is ziel van de gemeenschap
- waarom is er nog steeds geen fonds dat juist noodlijdende kerken steunt, zoals bijvoorbeeld Stichting Oudhollandse kerken en het Cuypersgenootschap
- kerken met boeiende architectuur inzetten  voor exposities, bijeenkomsten, concerten, lezingen, vestiging van stichtingen met cultureel doel

Juist nu in deze tijd waarin moskeeën en masse uit de grond worden gestampt, zoals dat in de 19e eeuw met katholieke kerken plaats vond, is het tijd om dit culturele erfgoed te koesteren en te behouden. Daar waar de jonge moslim werd gedoogd in Noord-Afrika door een katholieke vorst ( Aboutaleb in Zomergasten)  heb ik persoonlijk weinig vertrouwen in de tolerantie van de Moslimgemeenschap  ( Isis, veroveringsdrang en geweld) Goede zaak in deze is, dat het beleid van de Katholieke Nederlandse Kerkprovincie in deze niet toestaat dat na een kerksluiting het een moskee gaat worden. 

De problematiek is groot en lastig voor de bisdommen. Met het besef dat de RK Kerk juist in veel gebieden nog steeds groeit en alle jaren veel mensen katholiek worden, moet het toch mogelijk zijn in een vernieuwd reveil dit erfgoed te koesteren en te behouden, maar ben me bewust dat het opschrijven  van de problematiek gemakkelijker is dan behoud te realiseren, maar het geldt evenzeer als waarschuwing dat we alert dienen te zijn.

Laten we vooral genieten van die prachtige kerken als de Nicolaas in Amsterdam. de Vitus in Hilversum,. de Bavo van Haarlem en de Jozef kerk. De Sint Jan in Langedijk en de Werenfridus in Wervershoof.  Daarbij nog de Koepelkerk in Hoorn en de Dominicus in Alkmaar. Prachtige staaltjes van kerkenbouw.

Kunstboeken, lezingen, rondleidingen, essays, taxaties, adviezen etc. reageren via deze blog
drs jjj artes admirans

De tekeningen van Vincent van Gogh

Talloze schatten in de krochten van het Van Gogh Museum

Column nr 374

Onlangs werd mij een tekening van Jozef Israels aangeboden. Buiten het feit dat er ten aanzien van de provenance weinig duidelijkheid was om de authenticiteit vast te stellen, stuit je vervolgens op het probleem van houdbaarheid van het papier. Als je het kunstwerk donker moet opbergen, heb je er weinig plezier van en een schilderij kan je in je huis een mooi plekje geven. Hoe aardig ik het ook vond dat men mij als bescheiden Jozef Israels dit werkje aanbood, heb ik toch meer mijn ratio dan mijn sensitiviteit voor kunstwerken gevolgd. Het Teylers Museum in Haarlem heeft ook prachtige Italiaanse tekeningen in bezit, maar altijd hangen er wel gordijnen voor om het daglicht tot een minimum te beperken. Dat lijkt me ook de reden dat deze kwetsbare kunstwerken diep in het donker door het Van Gogh wordt bewaard. Een ander interessant aspect is of elke kunstschilder ook een goede tekenaar is ? Ik veronderstel eigenlijk van wel, maar of het zo is, dat mag U als lezer van deze blog me mededelen. Het boekwerkje waaruit ik nu wat wetenswaardigheden put, liep ik tegen het lijf op een boekenmarkt. Ik kende het niet, maar bij het doorbladeren kwam ik snel tot de conclusie dat het niet bij mijn andere zesentwintig Van Gogh titels zat. Je dag kan dan niet meer stuk en bij mijn tweede bezoek aan de boekenstal heb je dan het geluk dat het nog niet weg is en opgetogen wordt het vervolgens doorgebladerd, bekeken en tussen de andere titels gezet. Het is een werk van de UVA kunsthistoricus Evert van Uitert onder de titel  Vincent van Gogh tekeningen. Op het titelblad staat met inkt geschreven  Van Menno. De eerste eigenaar van het boek heeft het niet meer interessant gevonden of is bij een verhuizing opgeruimd, ja, dat weet je niet. Op de achterflap in een beschrijving van de inhoud schrijft Van Uitert het volgende : Door de opgenomen landschapstekeningen en stadsgezichten kan Vincent's tocht die in Frankrijk eindigt, gevolgd worden. Evert van Uitert gaat in op zijn inspiratiebronnen.  Bij de keuze van de afbeeldingen wordt niet de eerste zinsnede gevolgd, maar zaken die Vincent haarscherp kon tekenen. U ziet ze hieronder

Vincent van Gogh, De openbare soepkeuken, 1883, Den Haag, pentekening 10x 10cm, Van Gogh museum, Amsterdam

Vincent van Gogh, Houtverkoping, 1884, 

aquarel, 33 x44 cm , Van Gogh museum Amsterdam

Vincent van Gogh, Ezelskar, 1881, Houtskool, zwart krijt, gewassen en wit verhoogd,  42 x59 cm,  Van Gogh museum Amsterdam

Tekentalent kan je Van Gogh echt niet ontzeggen, die was er volop. De stap naar het schilderen heeft hem veel innerlijke strijd opgeleverd, maar mensen in zijn omgeving hadden zijn talent allang gezien en hebben hem geholpen om die stap te zetten 

Geniet van de zomer, de bloemenpracht, het zonnige strand en de schaduwrijke bossen en wandel met de vele avondvierdaagsen en als je getraind bent kan je jezelf zelfs in Nijmegen melden, maar dan moet je al wel wat oefenkilometers achter je kiezen hebben, want anders beland je in de bezemwagen. Wees vooral een prettig mens voor diegenen met wie je veel hebt te maken.

Kunstboeken, adviezen, lezingen, rondleidingen, essays, taxaties, j.j.jong@quicknet.nl

drs jjj artes admirans